دره خرمآباد با ۶ غار و پناهگاه صخرهای حاوی قدیمیترین شواهد همزیستی نئاندرتالها و انسانهای هوشمند (۶۳ هزار سال پیش) به عنوان بیستونهمین اثر جهانی ایران در یونسکو ثبت شد؛ پروندهای که با معیار سوم (شهادت بیبدیل بر تمدن بشری) در پاریس رقیبان اروپایی را پشت سر گذاشت.
به گزارش پایگاه خبری هنری بُراق حامیم، پروندهی محوطههای پیشازتاریخ دره خرمآباد پس از ارزیابیهای سختگیرانه ایکوموس، در چهلوهفتمین اجلاس میراث جهانی یونسکو به عنوان میراث بیجانشین بشریت ثبت شد. این مجموعهی ۴۰۰ هکتاری با حریم ۷۰۰۰ هکتاری، پنج گنجینهی باستانی را در خود جای داده است:
۱. غار کلدر: قدیمیترین سکونتگاه (۶۰ هزار سال)
– کشف قدیمیترین شواهد استفاده گزینشی از هیزم (بادام و آلو)
– بقایای جانوری شامل گاومیش کوهاندار (اوراک) و گوزن زرد
۲. غار یافته: گنجینهی نمادینترین کشفیات
– کشف سوزن استخوانی ۳۹ هزارساله (قدیمیترین شواهد دوخت در ایران)
– مهرههای صدفی از خلیج فارس اثبات تجارت دوردست
– بقایای پلنگ، خرس و کفتار در لایههای پارینهسنگی
۳. پناهگاه گرارجنه: نخستین قصابی پیشاتاریخ
– شناسایی ایستگاه تخصصی قصابی با استخوانهای گورخر و غزال
– ابزارهای سنگی فرهنگ “موستری زاگرس”
۴. غار قمری: زیستگاه نئاندرتالها
– ردپای ۸۰ هزارساله نئاندرتالها در صنعت موستریان
– کشف صدفهای خلیج فارس در ارتفاع ۱۵۰۰ متری!
۵. غار گیلوران: آرشیو ۵ دورهی تمدنی
– از پارینهسنگی میانی تا اسلامی با لایهبندی دستنخورده
– ابزارهای سنگی منسوب به نئاندرتالهای زاگرس
۶. غار کنجی: گورستان عصر مفرغ
– کشف ۳۰ اسکلت با ۶۰ ظرف سفالی در لایههای ۴۰ هزارساله
– بقایای گورخر و گوسفند وحشی شکارشده
ثبت جهانی با معیار سوم: سند همزیستی بینظیر
محمدحسین طالبیان (نماینده ایران در یونسکو) تأکید کرد:
> «این ثبت، قدیمیترین میراث ملموس ایران در فهرست جهانی است که شواهد همزیستی ۶۰ هزارساله نئاندرتالها و انسانهای هوشمند را ارائه میدهد؛ پدیدهای که در جهان کمنظیر است.»
چشمانداز آینده:
– الحاق تپه فلکالافلاک پس از کاوشهای اضطراری
– تبدیل دره به پایگاه باستانشناسی زنده برای گردشگران علمی
– اجرای طرح حفاظت فوری در برابر تخریب و تغییرات اقلیمی
مطالب جالب
کشف ۱۷۰۰ اثر تاریخی در میقات الجحفه
مسجد نصیرالملک؛ شاهکار نور و رنگ ایرانی
معبد داش کسن ویر با حجاری های اژدها