در ایران، سنت مداحی و عزاداری برای امام حسین (علیه السلام) به یکی از اصلیترین بخشهای آیینهای مذهبی تبدیل شده است. اشکال مختلفی از مداحی و به یاد آوردن مصائب امام حسین (ع) در این کشور وجود دارد:
به گزارش پایگاه خبری هنری بُراق حامیم، در ایران، سنت مداحی و عزاداری برای امام حسین (علیه السلام) به یکی از اصلیترین بخشهای آیینهای مذهبی تبدیل شده است. اشکال مختلفی از مداحی و به یاد آوردن مصائب امام حسین (ع) در این کشور وجود دارد:
۱. مداحی سنتی: مداحان سنتی با استفاده از لحن و تکنیکهای خاصی به ذکر مصائب امام حسین (ع) و سایر اهل بیت میپردازند. این سبک مداحی از قدمت طولانی در ایران برخوردار است.
۲. مداحی نوین: در دهههای اخیر، مداحان جوانتری ظهور کردهاند که با استفاده از سبکهای موسیقیایی جدیدتر، به مداحی و نوحهخوانی میپردازند. این سبک مداحی با استقبال جوانان مواجه شده است.
۳. شبیهخوانی: در این سنت، عزاداران به صورت نمایشی و با لباسهای خاص، مناظر و وقایع کربلا را به تصویر میکشند تا مصائب امام حسین (ع) را به نمایش بگذارند.
۴. زنجیرزنی و سینهزنی: عزاداران در این آیینها با ضرب زنجیر و سینهزنی، به یاد آوردن مصائب امام حسین (ع) و اهل بیت می پردازند و غم خود را از واقعه نشان میدهند.
۵. تعزیهخوانی: تعزیهخوانی به عنوان یک نمایش سنتی، داستان شهادت امام حسین (ع) و یاران او را به صورت نمایشی به تصویر میکشد.
این گوناگونی در اشکال مداحی و عزاداری، نشان از اهمیت و عمق این سنت در میان مردم ایران دارد.
در مداحی سنتی ایران، ویژگیهای خاصی وجود دارد که آن را از سایر اشکال مداحی متمایز میکند:
![محمدعلی کریمخانی](https://boraqhamim.ir/fa/wp-content/uploads/2024/07/کریمخانی.jpg)
۱. لحن و آواز خاص: مداحان سنتی از لحن و آوازی خاص استفاده میکنند که ریشه در موسیقی سنتی ایرانی دارد. این سبک آوازی، حماسی و سوزناک است.
۲. استفاده از ادبیات کهن: مداحان سنتی از ادبیات کهن فارسی و اشعار کلاسیک در مداحیهای خود بهره میبرند. این اشعار اغلب با مضامین عرفانی و حماسی همراه هستند.
۳. آیینی و سنتی بودن: مداحی سنتی ریشه در آیینهای مذهبی و سنتهای دیرینه دارد. این مداحیها بخشی از آئینهای عزاداری و تجلیل از اهل بیت (ع) محسوب میشوند.
۴. استفاده از ساز سنتی: مداحان سنتی معمولاً همراه با سازهای سنتی ایرانی مانند نی، دف و تنبور به مداحی میپردازند که به لحن و آواز خاصی منجر میشود.
۵. تکنیکهای خاص صوتی: مداحان سنتی از تکنیکهای صوتی خاصی مانند لرزش صدا، کشیده خوانی و تحریر استفاده میکنند که به بیان مؤثرتر مصائب امام حسین (ع) کمک میکند.
این ویژگیها در مجموع، ماهیت سنتی و آئینی مداحی را در میان مردم ایران حفظ کرده است.
مداحی سنتی در طول زمان تغییرات و تحولاتی را تجربه کرده است:
۱. تطبیق با فرهنگ روز: مداحان سنتی تلاش کردهاند که ضمن حفظ اصول و ویژگیهای سنتی، مداحی را با فرهنگ و نیازهای روز تطبیق دهند. این امر در استفاده از زبان و متون امروزی نمود پیدا کرده است.
۲. استفاده از ابزارهای جدید: گرچه همچنان از سازهای سنتی استفاده میشود، اما مداحان سنتی امروزه از ابزارهای جدید مانند میکروفون، آمپلیفایر و تکنولوژیهای صوتی نیز بهره میگیرند.
۳. تغییر سبک نواختن: برخی از مداحان سنتی بهتدریج به سمت سبکهای نواختن جدیدتر و مدرنتری گرایش پیدا کردهاند، هرچند همچنان به اصول سنتی پایبند هستند.
۴. ترکیب با سبکهای جدیدتر: در دهههای اخیر، شاهد ظهور مداحانی هستیم که مداحی سنتی را با سبکهای موسیقایی معاصر ترکیب کرده و به شکل جدیدی ارائه میدهند.
۵. حضور در فضای مجازی: امروزه مداحان سنتی نیز از فضای مجازی برای انتشار و به اشتراکگذاری مداحیهای خود استفاده میکنند که این امر به انتقال و پویایی این سنت کهن کمک کرده است.
بنابراین، مداحی سنتی، هرچند بنیان و اصول اساسی خود را حفظ کرده، اما در گذر زمان و با تغییرات فرهنگی و اجتماعی، دستخوش تحولات و نوآوریهایی نیز شده است.
برای حفظ و انتقال مداحی سنتی به نسلهای آینده، چند راهکار پیشنهادی مهم وجود دارد:
۱. آموزش و تربیت مداحان جوان:
– ایجاد مدارس و مراکز آموزشی برای تربیت مداحان جوان و انتقال دانش و مهارتهای سنتی به آنها
– برگزاری کارگاهها و برنامههای آموزشی توسط مداحان باتجربه برای نسل جدید
۲. توجه به آموزش در خانوادهها و مساجد:
– تشویق خانوادهها برای آشنا کردن فرزندان با مداحی سنتی از دوران کودکی
– پرورش و تقویت مراکز و محافل مذهبی در مساجد برای معرفی و آموزش مداحی سنتی
۳. حمایت نهادهای فرهنگی و هنری:
– حمایت دولت و نهادهای فرهنگی از تولید و انتشار آثار مداحی سنتی
– ایجاد جشنوارهها و رویدادهای ویژه برای معرفی، اجرا و تبلیغ مداحی سنتی
۴. استفاده از ظرفیتهای رسانهای:
– پخش و انتشار برنامههای مداحی سنتی در رسانههای جمعی مانند رادیو و تلویزیون
– استفاده از فضای مجازی برای ثبت، آرشیو و معرفی میراث مداحی سنتی
۵. توجه به ثبت و مستندسازی:
– ثبت و مستندسازی روایتهای شفاهی و سنتهای مداحی سنتی
– تهیه و انتشار کتب، آلبومها و محتواهای آموزشی برای مستندسازی این میراث ارزشمند
با اتخاذ این راهکارها و همت همگانی، میتوان در حفظ و انتقال مداحی سنتی و در اصل زنده نگاه داشتن واقعه کربلا و قیام امام حسین (ع) به نسلهای آینده گامهای موثری برداشت.
مطالب جالب
جشنواره جوابگوی تنوع قومیتها و فرهنگها و موسیقی نواحی نیست
مسجد جامع ورامین
عیادت وزیر فرهنگ و ارشاد از محمدعلی بهمنی