بُراق حامیم

پایگاه خبری تخصصی هنر ایرانی اسلامی

خانه » تازه ترین اخبار روز دنیای هنر » هنر متعهد؛ معیار قرآن برای تعالی جامعه

هنر متعهد؛ معیار قرآن برای تعالی جامعه

امام خمینی(ره) در پیام تاریخی ۳۰ شهریور ۱۳۶۷ هنر واقعی را هنری دانست که در خدمت اسلام ناب محمدی و حمایت از محرومان و عدالت اجتماعی باشد.


به گزارش پایگاه خبری هنری بُراق حامیم به نقل از ایسنا و جماران، امام خمینی(ره) در پیامی تاریخی به تاریخ ۳۰ شهریور ۱۳۶۷، جایگاه هنر متعهد و هنرمند مؤمن را با بیانی شفاف و راهبردی تبیین کرد؛ پیامی که همچنان به‌عنوان چراغ راه هنرمندان ایرانی اسلامی در عرصه‌های مختلف شناخته می‌شود.

امام خمینی(ره) در این پیام تاکید کرد: «تنها هنری مورد قبول قرآن است که صیقل‌دهنده اسلام ناب محمدی(ص)، اسلام ائمه هدی(ع)، اسلام فقرای دردمند، اسلام پابرهنگان و ستمدیدگان باشد.» ایشان افزودند هنری که در خدمت رفاه‌طلبی، تجمل‌گرایی و «اسلام آمریکایی» قرار گیرد، با معیارهای اصیل دینی سازگار نیست و ارزش ماندگار نخواهد داشت.

هنر متعهد، عدالت

از نگاه بنیان‌گذار جمهوری اسلامی، هنر متعهد نه تنها زیبایی‌شناسی را پاس می‌دارد بلکه با رسالت اجتماعی همراه است. این هنر باید با ظلم‌ستیزی، عدالت‌خواهی و دفاع از حقوق محرومان گره خورده باشد. امام خمینی(ره) با تأکید بر نقش آگاهی‌بخش هنر فرمودند: «هنر در مدرسه عشق، نشان‌دهنده نقاط کور و مبهم معضلات اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و نظامی است و باید تصویرگر عدالت، شرافت و کرامت انسانی باشد.»

این بیانات، امروز برای هنرمندان ایرانی اسلامی یادآور این حقیقت است که هر رشته هنری—از خوشنویسی و نگارگری گرفته تا سینما و هنرهای تجسمی—زمانی ارزش قرآنی می‌یابد که با هدف احیای ارزش‌های الهی و تعالی معنوی جامعه خلق شود.

هنر ایرانی اسلامی با پیشینه درخشان خود، بستری غنی برای تحقق این اندیشه به شمار می‌رود. نگارگری‌های عاشورایی، خوشنویسی آیات قرآن، معماری مساجد، و حتی سینمای متعهد معاصر، نمونه‌هایی هستند که روح عدالت، معنویت و مقاومت را به مخاطب القا می‌کنند. این آثار نشان می‌دهند که می‌توان با بهره‌گیری از زیبایی‌های سنتی و فناوری‌های نو، پیامی جهانی از صلح و معنویت مخابره کرد.

هنر، سرمایه داری مدرن نیست

امام خمینی(ره) همچنین بر ضرورت مبارزه هنری با سلطه‌گران جهانی تأکید کرده و فرموده‌اند: «هنری زیبا و پاک است که کوبنده سرمایه‌داری مدرن و کمونیسم خون‌آشام و نابودکننده اسلام رفاه و تجمل باشد.» این سخن، هنرمندان امروز را به خلق آثاری فرا می‌خواند که پیام بیداری و استقلال را به ملت‌ها منتقل کند.

هنر متعهد در اندیشه امام خمینی(ره)، نه به عنوان وسیله‌ای برای سرگرمی صرف، بلکه به‌عنوان نیرویی برای بیدارسازی افکار عمومی و مقابله با استکبار معنا می‌یابد. در چنین تعریفی، مسئولیت هنرمند سنگین و جایگاه او والا است؛ زیرا او باید با آثار خود مسیر حقیقت، آزادی و عدالت را روشن کند.

پیام ۳۰ شهریور ۱۳۶۷ امام خمینی(ره) بیش از سه دهه پس از صدور، همچنان منشوری برای هنر ایرانی اسلامی محسوب می‌شود. در این دیدگاه، هنر جدا از تعهد اجتماعی بی‌معنا است و تنها در خدمت آرمان‌های توحیدی ارزشمند خواهد بود. این نگاه، هنرمند را از حصار فردگرایی صرف بیرون می‌آورد و او را در برابر جامعه و تاریخ مسئول می‌کند.

امروزه که هنر جهانی با موج‌های تجاری‌سازی و مصرف‌گرایی روبه‌رو است، بازخوانی این پیام برای هنرمندان جوان ایرانی الهام‌بخش است تا با بهره‌گیری از میراث ایرانی اسلامی، آثاری بیافرینند که در عین نوآوری، حامل پیام عدالت، کرامت و معنویت باشند. چنین آثاری می‌توانند در بازار جهانی هنر نیز متمایز شوند، زیرا مخاطبان جهانی به دنبال هنر معناگرا و اصیل‌اند.

در نهایت، هنر مورد قبول قرآن همان هنری است که زیبایی را با حقیقت گره می‌زند و از قالب‌های صرفاً تزئینی فراتر می‌رود؛ هنری که در برابر ظلم و استکبار می‌ایستد و چراغ هدایت معنوی جامعه باقی می‌ماند.