ایرانی‌خوانی بیضایی در سنگلج کلید خورد

اولین دوره «ایرانی‌خوانی» در تماشاخانه سنگلج با تمرکز بر آثار بهرام بیضایی از ۱۵ اردیبهشت آغاز می‌شود و تا ۲۶ خرداد ادامه دارد.

به گزارش پایگاه خبری هنری بُراق حامیم– تهران— تماشاخانه سنگلج سه‌شنبه‌های هر هفته میزبان برنامه‌ای تازه در عرصه خوانش نمایشی است؛ «ایرانی‌خوانی» عنوانی که به شکلی هدفمند، ادبیات نمایشی و جهان فکری هنرمندان ایرانی را در قالب نمایشنامه‌خوانی به مخاطب نزدیک می‌کند. این رویداد، با تکیه بر میراث فرهنگی و هنری ایران و نیز پیوند آن با ارزش‌های ایرانی اسلامی، به دنبال ساختن تجربه‌ای است که هم جنبه زیبایی‌شناختی دارد و هم حامل معناهای عمیق فرهنگی است.

طبق اعلام روابط‌عمومی تماشاخانه سنگلج، نخستین دوره «ایرانی‌خوانی» از روز سه‌شنبه ۱۵ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ ساعت ۱۷ در کافه تئاتر این تماشاخانه آغاز می‌شود. انتخاب زمان آغاز برنامه و جایگاه «کافه تئاتر» به عنوان فضایی نیمه‌رسمی و نزدیک به مخاطب، نشان می‌دهد برگزارکنندگان از همان ابتدا قصد دارند فضای گفت‌وگو و شنیدن فعال را تقویت کنند. در چنین ساختاری، نمایشنامه‌خوانی نه صرفاً رویدادی برای تماشا، بلکه فرایندی برای شنیدن، تأمل و دریافت لایه‌های متن است.

این برنامه طبق روال طراحی‌شده، هر هفته در روز سه‌شنبه برگزار خواهد شد و در گام نخست، خوانش نمایشی خود را به اجرای نمایشنامه‌خوانی «ضیافت» نوشته زنده‌یاد بهرام بیضایی اختصاص داده است. «ضیافت» از جمله آثاری است که در حافظه تئاتری ایران جایگاهی ویژه دارد و به دلیل ظرفیت زبانی و لایه‌های اندیشه‌ورزانه‌اش، می‌تواند مسیر فهم مخاطب از سنت‌های فکری و روایت‌پردازی ایرانی را هموارتر کند. بیضایی در کارنامه هنری خود همواره میان فرم نمایشی، معنا و ریشه‌های فرهنگی ارتباطی جدی برقرار کرده است و «ایرانی‌خوانی» نیز در انتخاب نخستین متن، عملاً این پیوند را پررنگ‌تر می‌کند.

در ادامه نخستین دوره، مسیر برنامه از «ضیافت» عبور می‌کند و به ارائه خوانش هفت نمایشنامه کمتر دیده‌شده از زنده‌یاد بهرام بیضایی با حضور هنرمندان جوان و دانشجویان تئاتر می‌پردازد. این نکته از نگاه فرهنگی اهمیت دارد، زیرا تمرکز بر آثار کمتر دیده‌شده، به جای تکرار صرفِ شناخته‌ترین اجراها، فرصتی تازه برای کشف ظرفیت‌های پنهان متن فراهم می‌کند. همچنین حضور هنرمندان جوان و دانشجویان تئاتر به عنوان مخاطبِ دوم این فرایند، نقش «پرورش زنجیره انتقال تجربه» را در اکوسیستم تئاتری تقویت می‌کند؛ تجربه‌ای که در آن متن، تمرین اجرا و درک میزانسن‌های زبانی، دست‌به‌دست می‌شود تا نسل جدید در نسبت با میراث هنری قرار بگیرد.

بر اساس برنامه اعلام‌شده، «ایرانی‌خوانی» قرار است تا ۲۶ خرداد ادامه داشته باشد. تداوم هفتگی این رویداد، امکان شکل‌گیری یک جریان شنیداری-تحلیلی را برای مخاطب فراهم می‌کند؛ جریانـی که مخاطب طی چند هفته، از خلال شنیدن چند متن متفاوت، به یک نقطه جمع‌بندی فرهنگی و زیبایی‌شناختی نزدیک می‌شود. در این چارچوب، رویداد صرفاً زمان‌بندی اجرا نیست؛ بلکه یک تجربه آموزشی-فرهنگی است که در آن متن، نقش مرکزی دارد.

یکی از جنبه‌های قابل توجه «ایرانی‌خوانی»، دسترسی عمومی آن است. ورود برای عموم علاقه‌مندان به نمایشنامه‌خوانی آزاد و رایگان اعلام شده است. این تصمیم می‌تواند به گسترش مخاطبان تئاتر کمک کند؛ به‌ویژه در دوره‌ای که بسیاری از رویدادها با موانع هزینه‌ای مواجه‌اند. رایگان بودن برنامه، امکان مشارکت گسترده‌تر را می‌دهد و به‌صورت طبیعی، تنوع مخاطبان را افزایش خواهد داد؛ تنوعی که خود می‌تواند کیفیت دریافت متن را نیز بالاتر ببرد.

منبع خبر: ایران تئاتر (به نقل از روابط‌عمومی تماشاخانه سنگلج)

تحلیل کوتاه پایانی (خبر تحلیلی)

«ایرانی‌خوانی» اگرچه در ظاهر یک برنامه هفتگی نمایشنامه‌خوانی است، اما در لایه عمیق‌تر، یک پروژه فرهنگی به شمار می‌آید. تکیه این رویداد بر خوانش آثار بیضایی، نوعی بازخوانی میراث نمایشی ایران در قالبی معاصر است؛ قالبی که به جای بازتولید صرف گذشته، بر «بازاندیشی» متن‌ها تأکید می‌کند. از منظر هنر ایرانی اسلامی نیز، انتخاب آثار و تمرکز بر متن‌هایی با بار معنایی و ساختارهای روایی، می‌تواند پیوند میان فرم هنری و جهان‌بینی فرهنگی را برجسته کند؛ پیوندی که معمولاً در تجربه تئاتری، از مسیر شنیدن و تحلیل زبانی اتفاق می‌افتد. به همین دلیل، «ایرانی‌خوانی» بیش از آنکه فقط یک رویداد سرگرم‌کننده باشد، می‌تواند به سکوی آشنایی نسل جدید با ریشه‌های اندیشه تئاتری ایران تبدیل شود.