مرکز هنرهای نمایشی سوره با انتشار فراخوان رویداد ملی «همچون فردوسی» از هنرمندان و دانشجویان تئاتر دعوت کرد تا با اقتباس و بازآفرینی خلاقانه شاهنامه، آثاری متناسب با نیازها و دغدغههای جامعه امروز ایران تولید کنند.
شاهنامه؛ محور رویدادی ملی برای آفرینش نمایشهای معاصر
به گزارش پایگاه خبری هنری بُراق حامیم، مرکز هنرهای نمایشی سوره با انتشار فراخوان رویداد ملی تولید آثار نمایشی «همچون فردوسی»، برنامهای تازه برای حمایت از تولید نمایشهای اقتباسی مبتنی بر شاهنامه آغاز کرد؛ رویدادی که با هدف بازخوانی و بازآفرینی یکی از مهمترین متون هویتی و فرهنگی ایران طراحی شده و میکوشد ظرفیتهای دراماتیک شاهنامه را در خدمت تولید آثار نمایشی معاصر قرار دهد.
براساس اعلام روابط عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی، این رویداد در دو بخش «آزاد» و «دانشجویی» برگزار میشود و از نمایشهایی حمایت خواهد کرد که بتوانند با زبان امروز تئاتر، روایتهایی تازه، اثرگذار و متناسب با مسائل اجتماعی و فرهنگی ایران ارائه کنند.
مرکز هنرهای نمایشی سوره اعلام کرده است که این رویداد تنها به بازگویی داستانهای مشهور شاهنامه محدود نمیشود، بلکه بر اقتباس خلاقانه، بازآفرینی هنری و پیوند میان جهان حماسی فردوسی با دغدغههای جامعه معاصر تأکید دارد.
تلاش برای ایجاد جریان مستمر اقتباس از شاهنامه
برگزارکنندگان این رویداد، شاهنامه را بزرگترین منظومه حماسی زبان فارسی و یکی از مهمترین منابع حفظ هویت ملی، زبان فارسی و فرهنگ ایرانی معرفی کردهاند.
در متن فراخوان آمده است که شاهنامه علاوه بر ارزشهای ادبی، از ظرفیتهای گسترده نمایشی و دراماتیک برخوردار است و میتواند بستری مناسب برای خلق آثار هنری جدید باشد؛ آثاری که میان میراث فرهنگی ایران و مسائل روز جامعه ارتباطی پویا و خلاقانه برقرار کنند.
به همین دلیل، مرکز هنرهای نمایشی سوره تلاش دارد با حمایت از تولید و اجرای عمومی نمایشهای اقتباسی، روندی پایدار برای حضور شاهنامه در صحنه تئاتر کشور ایجاد کند؛ روندی که به تولید آثار فاخر، گسترش ادبیات نمایشی و افزایش ارتباط نسل جوان با ادبیات کلاسیک ایران منجر شود.
روایت امروز از جهان حماسی فردوسی
بر اساس محورهای اعلامشده، آثار ارسالی باید با الهام از شاهنامه و در قالب اقتباس، بازخوانی یا بازآفرینی نمایشی تولید شوند.
برگزارکنندگان از هنرمندان خواستهاند روایتهایی ارائه کنند که ضمن حفظ اصالت مفاهیم شاهنامه، با زبان و بیان تئاتر معاصر، مخاطبان امروز را نیز درگیر کند.
محورهای اصلی رویداد شامل اقتباس خلاقانه از داستانها و شخصیتهای شاهنامه، بازخوانی اسطورهها و پهلوانان با نگاه به مسائل جامعه امروز و همچنین بازنمایی مفاهیمی همچون عدالت، آزادگی، جوانمردی، مقاومت، امید، مسئولیتپذیری، همبستگی ملی و پاسداشت زبان فارسی است.
در فراخوان تأکید شده است که این ارزشها میتوانند در قالب روایتهای نمایشی جدید بازتولید شوند و زمینه گفتوگوی میان گذشته و حال را فراهم آورند.
رقابت در دو بخش آزاد و دانشجویی
رویداد «همچون فردوسی» در دو بخش مستقل برگزار خواهد شد.
بخش نخست ویژه کارگردانان حرفهای، گروههای نمایشی و فعالان تئاتر سراسر کشور است که قصد دارند آثار خود را با محوریت شاهنامه تولید و برای اجرای عمومی آماده کنند.
برگزارکنندگان اعلام کردهاند حداکثر هشت اثر از این بخش برای دریافت حمایت مالی و تولید انتخاب خواهند شد.
بخش دوم نیز به دانشجویان و دانشآموختگان رشته تئاتر و سایر رشتههای مرتبط اختصاص دارد. آثار این بخش باید بر پایه پایاننامهها یا طرحهای پژوهشی مرتبط با شاهنامه شکل گرفته باشند و پیش از این اجرای عمومی نداشته باشند.
در این بخش نیز چهار اثر برای ورود به مرحله تولید و اجرای عمومی انتخاب خواهد شد.
حمایت مالی تا ۲۰۰ میلیون تومان
یکی از مهمترین ویژگیهای این رویداد، پیشبینی بستههای حمایتی برای گروههای منتخب است.
براساس فراخوان، آثار پذیرفتهشده در بخش آزاد میتوانند تا سقف ۲۰۰ میلیون تومان حمایت مالی دریافت کنند.
این حمایت شامل ۱۰۰ میلیون تومان کمکهزینه تولید و اجرای عمومی، ۵۰ میلیون تومان برای حضور در جشنوارههای تئاتر استانی و ۵۰ میلیون تومان دیگر در صورت راهیابی اثر به جشنواره بینالمللی تئاتر فجر خواهد بود.
در بخش دانشجویی نیز برای هر اثر منتخب تا سقف ۱۵۰ میلیون تومان کمکهزینه در نظر گرفته شده است که شامل ۸۰ میلیون تومان برای تولید اثر، ۳۵ میلیون تومان برای حضور در جشنوارههای استانی و ۳۵ میلیون تومان برای حضور احتمالی در جشنواره بینالمللی تئاتر فجر است.
علاوه بر این، دبیرخانه رویداد وعده داده است از آثاری که در جشنوارههای معتبر ملی و بینالمللی موفق به کسب جایزه شوند نیز حمایت ویژه به عمل آورد.
اجرای عمومی؛ مهمترین هدف رویداد
برخلاف بسیاری از جشنوارههای نمایشی که صرفاً بر رقابت تمرکز دارند، این رویداد اجرای عمومی آثار را یکی از اهداف اصلی خود معرفی کرده است.
مطابق فراخوان، گروههای منتخب موظف خواهند بود دستکم ۲۰ اجرای عمومی در استان محل تولید اثر داشته باشند.
در صورتی که کیفیت آثار مورد تأیید دبیرخانه قرار گیرد، امکان حمایت برای اجرای آنها در تهران و مشهد نیز فراهم خواهد شد.
از سوی دیگر، تمام درآمد حاصل از فروش بلیت اجراهای عمومی به گروههای نمایشی تعلق خواهد گرفت؛ اقدامی که میتواند به تقویت اقتصاد تئاتر و افزایش انگیزه هنرمندان کمک کند.
همچنین حوزه هنری استانها متعهد شدهاند امکاناتی همچون فضای تمرین، سالن اجرا، همکاری رسانهای، پشتیبانی اجرایی و در صورت نیاز، بهرهگیری از دراماتورژ یا منتور هنری را برای گروههای منتخب فراهم کنند.
معیارهای انتخاب آثار؛ تأکید بر کیفیت هنری و اقتباس خلاقانه
دبیرخانه رویداد «همچون فردوسی» مجموعهای از شاخصهای تخصصی را برای ارزیابی آثار تعیین کرده است. بر این اساس، نمایشهای ارسالی باید در قالب نمایش صحنهای تولید شوند، حداقل ۴۵ دقیقه زمان اجرا داشته باشند و بر پایه اقتباس، بازخوانی یا بازآفرینی خلاقانه شاهنامه شکل گرفته باشند.
برگزارکنندگان تأکید کردهاند که صرف بازگویی مستقیم داستانهای شاهنامه، معیار پذیرش آثار نخواهد بود؛ بلکه نمایشها باید بتوانند میان جهان حماسی فردوسی و مسائل، دغدغهها و نیازهای جامعه امروز ایران پیوندی خلاقانه، هنرمندانه و تأثیرگذار برقرار کنند.
از دیگر شاخصهای ارزیابی میتوان به کیفیت نمایشنامه، شیوه اقتباس، کارگردانی، قابلیت اجرای عمومی، امکان ارتباط مؤثر با مخاطب، توانایی حضور در جشنوارههای ملی و بینالمللی و ظرفیت معرفی فرهنگ و هویت ایرانی در عرصه جهانی اشاره کرد.
دبیرخانه همچنین اعلام کرده است که آثار جدید و تولیدشده ویژه این رویداد در اولویت قرار خواهند داشت و هر کارگردان تنها مجاز به ارسال یک اثر است.
جدول زمانبندی و نحوه ارسال آثار
متقاضیان باید مدارک مورد نیاز شامل نمایشنامه، طرح اجرایی، خلاصه اثر، رزومه کارگردان و در بخش دانشجویی، مستندات پایاننامه را از طریق سامانه www.artfest.ir بارگذاری کنند.
بر اساس تقویم اعلامشده:
- آخرین مهلت ارسال آثار: ۱۵ شهریور ۱۴۰۵
- اعلام آثار منتخب: ۳۰ شهریور ۱۴۰۵
- آغاز تولید آثار: نیمه نخست مهرماه ۱۴۰۵
- اجرای عمومی آثار منتخب در استانها: آبان، آذر و دی ۱۴۰۵
دبیرخانه این رویداد در مرکز هنرهای نمایشی سوره واقع در حوزه هنری انقلاب اسلامی مستقر است و هماهنگی تمامی مراحل تولید و اجرای آثار را برعهده خواهد داشت.
تحلیل بُراق حامیم
انتشار فراخوان رویداد ملی «همچون فردوسی» را میتوان یکی از مهمترین اقدامات سالهای اخیر در حوزه تئاتر اقتباسی ایران دانست؛ زیرا این رویداد صرفاً به بازتولید داستانهای شاهنامه نمیاندیشد، بلکه بر بازآفرینی هنرمندانه این میراث تمدنی برای مخاطب امروز تأکید دارد.
شاهنامه فردوسی، تنها یک اثر ادبی نیست؛ بلکه سند هویت تاریخی، فرهنگی و تمدنی ایران به شمار میرود. بسیاری از مفاهیم بنیادین فرهنگ ایرانی ـ اسلامی همچون عدالت، آزادگی، خردورزی، وفاداری، مقاومت، مسئولیتپذیری و پاسداری از کرامت انسان، در لایههای مختلف این اثر جریان دارد. هنگامی که این مفاهیم از طریق هنر نمایش به نسل جدید منتقل شوند، زمینه گفتوگوی میان میراث فرهنگی و جامعه معاصر نیز تقویت خواهد شد.
از منظر هنر ایرانی ـ اسلامی، اقتباس نمایشی از شاهنامه میتواند به احیای روایتهای بومی در برابر الگوهای وارداتی کمک کند. تئاتر، بهعنوان رسانهای زنده و تعاملی، این ظرفیت را دارد که مفاهیم اخلاقی، هویتی و تمدنی شاهنامه را با زبان امروز بازخوانی کرده و مخاطبان جوان را با یکی از مهمترین سرمایههای فرهنگی ایران آشنا سازد.
همچنین پیشبینی حمایتهای مالی، اجرای عمومی در استانها، امکان حضور در جشنواره بینالمللی تئاتر فجر و حمایت از اجراهای تهران و مشهد، نشان میدهد برگزارکنندگان در پی ایجاد یک جریان پایدار تولید آثار نمایشی هستند؛ جریانی که در صورت استمرار، میتواند به شکلگیری نسل تازهای از نمایشنامههای اقتباسی، تقویت اقتصاد تئاتر و معرفی فرهنگ ایرانی ـ اسلامی در عرصههای بینالمللی منجر شود.
اگر این سیاست فرهنگی در سالهای آینده نیز ادامه یابد، «همچون فردوسی» میتواند به یکی از مهمترین رویدادهای تخصصی تئاتر اقتباسی کشور تبدیل شود و نقش مؤثری در پیوند ادبیات کلاسیک فارسی با هنرهای نمایشی معاصر ایفا کند.
منبع: روابط عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی
مطالب جالب
نیمه تابستان در قاب هنر ایران؛ گالریها چه روایت میکنند؟
نمایش «اربعین» ناصر تقوایی در سینماتک موزه هنرهای معاصر
تابستان موسیقی ایران؛ روایت نغمههای ملی و آیینی