هشدار پیشکسوت قرآنی درباره آمیختن موسیقی با تلاوت

عباس سلیمی، استاد پیشکسوت قرآن کشور، با انتقاد از تلفیق موسیقی و افکت‌های صوتی با تلاوت قرآن، خواستار برخورد قانونی با عاملان این پدیده شد.

هشدار نسبت به بدعتی تازه در تلاوت قرآن

به گزارش پایگاه خبری هنری بُراق حامیم، عباس سلیمی، استاد پیشکسوت و خادم‌القرآن کشور، نسبت به ظهور پدیده تلفیق موسیقی و «زیرصدا» با تلاوت قرآن هشدار داد و این روند را تهدیدی برای حرمت و قداست کلام وحی دانست. او در گفت‌وگو با خبرگزاری ایکنا تأکید کرد که نمی‌توان به بهانه نزدیک‌شدن به ذائقه نسل جوان، هر شیوه‌ای را برای جذاب‌تر جلوه‌دادن تلاوت به کار گرفت.

به گفته سلیمی، برخی از عاملان این پدیده، جذب مخاطبان نوجوان و جوان را توجیهی برای ادامه این روش می‌دانند، اما این رویکرد نه پایه علمی و عقلانی دارد و نه با اصول دینی همخوانی دارد.

نقد استدلال «جذابیت برای نسل جوان»

سلیمی با استناد به سخن امیرالمؤمنین علی(ع) که فرمودند «کَلِمَهُ حَقّ یُرَادُ بِهَا بَاطِلٌ»، توجیه طرفداران این شیوه را نقد کرد و گفت آنچه با استنباط ذهنی افراد شکل می‌گیرد، لزوماً درست نیست. او هشدار داد که برخی افراد نوآوری را با بدعت اشتباه گرفته‌اند، در حالی که این دو مفهوم کاملاً متفاوت‌اند.

این پیشکسوت قرآنی با اشاره به گسترش جهانی اسلام طی چهارده قرن، بدون نیاز به ابزارهایی مانند موسیقی یا کنسرت، پرسید که چرا اکنون باید قرآن در قالب چنین شکل‌هایی ارائه شود.

استناد به احادیث نبوی درباره شیوه تلاوت

سلیمی با اشاره به دستورالعمل صریح پیامبر اکرم(ص) گفت که رسول خدا(ص) فرمودند: «اقرءُ القرآن بالحان العرب و اصواتها»؛ یعنی قرآن باید با الحان و نغمات عرب تلاوت شود. او تأکید کرد در هیچ‌کجای این دستورالعمل، افزودن موسیقی به تلاوت توصیه نشده است.

او همچنین به حدیثی دیگر از پیامبر(ص) استناد کرد که در آن نگرانی از سبک‌شمردن دین و خواندن قرآن با ساز و آواز بیان شده است.

درخواست برخورد قانونی با متخلفان

سلیمی خواستار پیگرد قانونی افرادی شد که مبادرت به تلفیق موسیقی با تلاوت قرآن می‌کنند. او گفت نماینده مدعی‌العموم باید علیه چنین اقداماتی طرح دعوا کند و افراد خاطی باید در دادگاه پاسخگو باشند و متعهد شوند آثار خود را حذف کنند.

وی افزود در صورت تکرار تخلف، پروانه فعالیت استودیوها یا شرکت‌های صوتی دخیل در تولید چنین آثاری باید به‌طور موقت به حالت تعلیق درآید. سلیمی از تجربه شخصی خود در طرح دعوا علیه یک خواننده که اقدام به قرائت قرآن با ساز و آواز کرده بود، خبر داد و گفت این فرد در نهایت به شش ماه حبس محکوم شد.

تلاوت بدون موسیقی و تأثیرگذاری تاریخی

این استاد قرآنی با مروری بر تاریخ تلاوت گفت که قاریان بزرگ جهان اسلام بدون بهره‌گیری از موسیقی، تأثیرگذاری عمیقی بر مخاطبان داشته‌اند. او به تلاوت مرحوم عبدالباسط در اوگاندا اشاره کرد که بنا بر گزارش‌های موجود، ۹۲ نفر در همان مجلس تحت تأثیر صدای او به اسلام گرویدند.

تحلیل بُراق حامیم

تلاوت قرآن در تمدن ایرانی-اسلامی همواره جایگاهی فراتر از یک هنر صوتی صرف داشته و به‌عنوان یکی از عالی‌ترین جلوه‌های هنر معنوی شناخته می‌شود. هنر تلاوت در ایران با سنت‌های موسیقایی بومی همچون دستگاه‌های آوازی ایرانی پیوند تاریخی دارد، اما این پیوند همواره در چارچوب اصول شرعی و با حفظ قداست کلام وحی صورت گرفته است؛ نه در قالب آمیختن مستقیم سازها و ریتم‌های موسیقایی متعارف با متن قرآن.

نگرانی مطرح‌شده در این گفت‌وگو، بازتابی از چالشی است که هنر دینی در عصر رسانه‌های اجتماعی و پلتفرم‌های دیجیتال با آن روبه‌روست: تلاش برای افزایش مخاطب از طریق شیوه‌هایی که ممکن است اصالت و قداست اثر را تحت‌الشعاع قرار دهد. این موضوع در حوزه‌های دیگر هنر ایرانی-اسلامی نیز، از نگارگری تا معماری، همواره محل بحث بوده است؛ اینکه نوآوری تا کجا می‌تواند بدون آسیب به هویت اصیل یک سنت هنری پیش برود.

از منظر تاریخی، مکتب تلاوت ایرانی و مکاتب قرائت مصری و عراقی بدون بهره‌گیری از موسیقی سازی، توانسته‌اند تأثیرگذاری عمیق بر مخاطبان خود داشته باشند؛ امری که نشان می‌دهد جذابیت هنری الزاماً وابسته به ابزارهای بیرونی نیست، بلکه ریشه در مهارت، اخلاص و شناخت عمیق قاری از مبانی الحان قرآنی دارد. طرح چنین هشدارهایی از سوی پیشکسوتان این عرصه می‌تواند به حفظ اصالت این میراث معنوی و جلوگیری از انحراف آن در مواجهه با فشارهای بازار رسانه‌ای کمک کند.

منبع خبر: این گزارش بر اساس گفت‌وگوی خبرگزاری ایکنا با عباس سلیمی، استاد پیشکسوت و خادم‌القرآن، تهیه شده است.