از نقاشی تا نور، هنر تجسمی در تپش

به گزارش پایگاه خبری هنری بُراق حامیم، در بازه زمانی ۲۶ ژوئیه تا ۱ اوت ۲۰۲۵، جهان هنرهای تجسمی شاهد رویدادهایی بود که جلوه‌های گوناگون زیبایی، معنا و خلاقیت را به نمایش گذاشت؛ از حضور پررنگ هنرمندان ایرانی در رویدادهای بین‌المللی گرفته تا بازتاب عمیق مفاهیم هویتی و اجتماعی در هنر غرب. آنچه بیش از هر چیز در این هفته به چشم آمد، تلفیق سنت و نوآوری بود؛ جریانی که ریشه در فرهنگ و هنر ایرانی اسلامی دارد و اکنون در بسترهای جهانی نیز طنین‌انداز شده است.

پلتفرم هنر دیجیتال Platform 101 به نمایندگی از ایران و جهان اسلام، با اثری با عنوان “قلمروهای بی‌نهایت” (Infinite Realms) در اکسپو ۲۰۲۵ اوساکا ژاپن حضور یافت. این پروژه با استفاده از تکنولوژی Projection Mapping، هنر ژنراتیو، ترکیب صدا و تصویر و ساختارهای نمادین، تجربه‌ای چندبعدی را در فضای “کلاه نورانی” (Shining Hat Pavilion) به مخاطبان ارائه داد.

این اثر با الهام از مفاهیم عرفانی و فلسفی ایرانی همچون جهان‌های برتر، نور و خلقت، بازتابی از قدرت هنر ایرانی اسلامی در زمینه هنرهای نوین بود. مشارکت ایران در این نمایشگاه بین‌المللی نه‌تنها جنبه هنری داشت بلکه بازتابی از هویت فرهنگی کشورمان در سطح بین‌المللی بود.

در ایران، سومین دوره جایزه بزرگ نقاشی معاصر در خانه هنرمندان ایران برگزار شد که بیش از ۱۷۰ هنرمند با بیش از ۴۵۰۰ اثر در آن شرکت کردند. آثار ارائه‌شده طیفی از سبک‌های آبستره، رئالیستی، مفهومی و اجتماعی را در بر می‌گرفت و نشان‌دهنده‌ی پویایی جریان هنر معاصر در ایران بود.

بسیاری از آثار ارائه‌شده با مضامین مذهبی، ملی و عرفانی طراحی شده بودند که ترکیبی از زیبایی‌شناسی ایرانی اسلامی با بیانیه‌های اجتماعی مدرن را به نمایش می‌گذاشتند؛ این اتفاق، هنر را به عنوان رسانه‌ای برای بیان دغدغه‌های جامعه و احیای عناصر سنتی بازتعریف کرد.

در عرصه بین‌المللی، فستیوال هنر ادینبرا (Edinburgh Art Festival) با تمرکز بر آثار مفهومی و محیط‌زیستی برگزار شد. حضور هنرمندانی همچون اندی گلدزورثی و مایک نلسون با آثار طبیعت‌محور و نمادگرایانه، بار دیگر اهمیت توجه به زمین، معنا و هنر در زندگی معاصر را یادآور شد.

همچنین نمایشگاه Matthew Barney در موزه هنر آسپن آمریکا با عنوان TACTICAL Parallax، ترکیبی از اجرا، مجسمه‌سازی، و فیلم را به‌کار گرفت تا خشونت، اسطوره‌شناسی و هویت ملی آمریکا را نقد کند. این آثار هرچند از منظر غربی به مسائل می‌پردازند، اما شباهت‌هایی مفهومی با جریان‌های معنوی در هنر اسلامی دارند؛ جایی که نماد، تأویل و اسطوره زبان مشترک هنری است.

بازه زمانی اخیر، نشان‌دهنده رشد و تأثیرگذاری فزاینده هنرهای تجسمی ایرانی اسلامی در عرصه بین‌المللی است. از حضور نوآورانه در ژاپن تا بازنمایی مضامین بومی در نمایشگاه‌های تهران، هنرمندان ایرانی در تلاش‌اند تا با زبان جهانی، روح و معنویت شرق را روایت کنند. همزمان، تحولات جهان غرب نیز با گرایش به مفاهیم هستی‌شناختی و اجتماعی، بستری برای همگرایی بیشتر هنرها فراهم آورده است.