بُراق حامیم

پایگاه خبری تخصصی هنر ایرانی اسلامی

خانه » تازه ترین اخبار روز دنیای هنر » «اوفلیا» اثر میلیس؛ شاهکاری که مدلش را تا مرز مرگ برد

«اوفلیا» اثر میلیس؛ شاهکاری که مدلش را تا مرز مرگ برد

اوفلیا اثر میلس-boraqhamim.ir

نقاشی مشهور «اوفلیا» اثر جان اورت میلیس، شاهکار جنبش پیش‌رافائلی است که ضمن بازآفرینی تراژدی شکسپیر، سرنوشت تلخ مدلش «الیزابت سیدال» را نیز جاودانه کرد.


به گزارش پایگاه خبری هنری بُراق حامیم به نقل از ایسنا، نقاشی «اوفلیا» (۱۸۵۱–۵۲) اثر «جان اورت میلیس»، نه‌تنها یکی از شناخته‌شده‌ترین تابلوهای جنبش پیش‌رافائلی است، بلکه نمونه‌ای منحصر‌به‌فرد از هم‌نشینی ادبیات، نمادگرایی و واقع‌گرایی نقاشانه به‌شمار می‌آید. این اثر با الهام از تراژدی شکسپیر و شخصیت غمگین «اوفلیا» در نمایشنامه «هملت» خلق شد؛ دختری اشراف‌زاده که در پی مرگ پدرش به دست «هملت» دچار جنون می‌شود و سرانجام در آب غرق می‌گردد.
میلیس در این تابلو، مرگ «اوفلیا» را نه به شکلی ناگهانی، بلکه در لحظه‌ای شاعرانه و تراژیک به تصویر کشیده است؛ چشمان خالی از زندگی، دستان گشوده در ژستی شبیه مسیح و موهای سرخ‌فام شناور در آب، روحی میان تسلیم و امید را القا می‌کند.
با وجود تمرکز نقاش بر پیکره مرکزی، بخش عمده زمان او صرف طراحی پس‌زمینه شد. میلیس پنج ماه تمام در فضای باز شهرستان «ساری» انگلستان مشغول نقاشی گل‌ها و گیاهان شد. او با دقتی وسواس‌گونه گل‌های بهاری و تابستانی را در کنار هم ترسیم کرد. این انتخاب اگرچه از نظر گیاه‌شناسی ناسازگار می‌نمود، اما از منظر نمادشناسی گل‌ها در دوره ویکتوریایی سرشار از معنا بود: بنفشه‌ها نماد پاکدامنی و مرگ، شقایق‌ها نشانه فنا، و بنفشه‌های سه‌رنگ روی پای اوفلیا، استعاره‌ای از عشق بی‌پاسخ.
اما داستان این تابلو تنها به بوم نقاشی محدود نشد؛ بلکه به زندگی الیزابت سیدال، مدل اثر، گره خورد. سیدال که بعدها شاعر و همسر «دانته گابریل روزتی» شد، در ۱۹ سالگی برای میلیس ژست گرفت. او در ماه‌های سرد زمستان، ساعتها در وان آبی با لباسی عتیقه می‌نشست تا میلیس به واقع‌گرایی مدنظرش دست یابد. گرمایش آب با چراغ‌های روغنی تأمین می‌شد؛ اما یک‌بار چراغ‌ها خاموش شدند و میلیس غرق در کارش متوجه نشد. سیدال ژست خود را نشکست و پس از آن به‌شدت بیمار شد؛ بیماری‌ای که سایه آن تا پایان عمر کوتاهش ادامه داشت.
پدر سیدال میلیس را تهدید به شکایت کرد و نقاش ناچار شد هزینه درمان او را بپردازد. مرگ زودهنگام سیدال در ۳۲ سالگی بر اثر مصرف بیش‌ازحد لادانوم (افیون گرفته‌شده از شقایق) و در پی افسردگی پس از زایمان، معنای تلخی به حضور گل شقایق در تابلو بخشید. از این‌رو، «اوفلیا» بعدها نه‌تنها تجسم مرگ شخصیت شکسپیری، بلکه نماد سرنوشت غمبار مدل آن نیز تلقی شد.
زمانی که این تابلو در ۱۸۵۲ میلادی نمایش داده شد، بازنمایی غیرمعمول زنان پیش‌رافائلی منتقدان ویکتوریایی را شوکه کرد. برخلاف معیارهای زیبایی آن زمان که بر لطافت و ایده‌آل‌سازی تأکید داشت، میلیس و هم‌نسلانش زنانی با چهره‌های جسورانه، موهای انبوه و لب‌های پر را به تصویر کشیدند. هرچند در ابتدا اعتراض‌ها فراوان بود، اما در دهه‌های بعد، همین الگوهای تازه الهام‌بخش جنبش زیبایی‌شناسی شدند و تعریف زیبایی در هنر انگلستان را دگرگون کردند.
امروز، «اوفلیا» یکی از مهم‌ترین آثار مجموعه تیت بریتانیا است و همچنان الهام‌بخش هنرمندان معاصر در عرصه‌های نقاشی، سینما و موسیقی محسوب می‌شود.
نقاشی «اوفلیا» نمونه‌ای روشن از تلفیق ادبیات و نقاشی در دوره ویکتوریایی است که فراتر از بازنمایی یک شخصیت شکسپیری، به روایتی از زندگی و مرگ مدلش بدل شد. این تابلو نشان می‌دهد که چگونه هنر می‌تواند مرز میان واقعیت و بازنمایی را محو کند و حتی بر سرنوشت سوژه‌های خود سایه بیفکند.
از منظر تاریخ هنر، «اوفلیا» سندی است بر جسارت پیش‌رافائلی‌ها در شکستن معیارهای زیبایی مرسوم و تأکید بر طبیعت‌گرایی و نمادگرایی. از منظر اجتماعی نیز، سرگذشت سیدال، بازتابی از جایگاه محدود و آسیب‌پذیر زنان در جامعه ویکتوریایی است. ترکیب این دو بُعد، این اثر را به شاهکاری چندلایه بدل کرده که همچنان برای مخاطبان امروز، پرسش‌های تازه‌ای درباره هنر، زندگی و مرگ می‌آفریند.