بازسازی دیجیتال فانوس اسکندریه، شگفتی جهان باستان

گروهی از باستان‌شناسان و معماران با اسکن هزاران قطعه سنگی از زیر دریا، پروژه بازسازی دیجیتال فانوس اسکندریه را آغاز کرده‌اند؛ بنایی که از عجایب هفتگانه جهان باستان بود.

آغاز پروژه بازسازی دیجیتال فانوس اسکندریه

به گزارش پایگاه خبری هنری بُراق حامیم به نقل از نیویورک‌تایمز، گروهی از تاریخ‌پژوهان، معماران و برنامه‌نویسان پروژه‌ای گسترده را برای بازسازی دیجیتال فانوس اسکندریه آغاز کرده‌اند؛ بنایی باشکوه که در دوره هلنیستی مصر بر فراز بندر اسکندریه می‌درخشید و یکی از عجایب هفتگانه جهان باستان به شمار می‌رفت.

فانوس اسکندریه که با نام «فاروس» نیز شناخته می‌شود، به دستور بطلمیوس اول، از سرداران اسکندر مقدونی، ساخته شد و در دوران سلطنت پسرش بطلمیوس دوم به پایان رسید. این بنا با ارتفاعی حدود ۱۴۰ متر، پس از هرم بزرگ جیزه، دومین سازه بلند جهان باستان محسوب می‌شد و نقش مهمی در هدایت کشتی‌ها به بندر اسکندریه داشت.

ترکیب معماری یونانی و مصری در یک شگفتی دریایی

این سازه سنگی بر جزیره فاروس در ساحل اسکندریه ساخته شد و از سه بخش اصلی تشکیل می‌شد: پایه‌ای مستطیل‌شکل، بخش میانی هشت‌ضلعی و برج استوانه‌ای در رأس. در بالاترین نقطه، آینه‌ها و کوره‌های آتش نصب شده بود تا نور آن کشتی‌ها را به سمت بندر هدایت کند.

بر اساس یافته‌های جدید، این بنا ترکیبی از مهارت‌های معماری یونانی و عناصر سبک‌شناسی مصری را در خود جای داده بود. پژوهشگران در جریان پروژه بازسازی دیجیتال، سازه‌ای به شکل «پیلون» کشف کرده‌اند که نشانه‌ای از همین پیوند معماری است؛ پیوندی که یادآور تعامل فرهنگی میان تمدن‌ها در سواحل مدیترانه است.

اسکن هزاران قطعه سنگی در بستر دریا

فانوس اسکندریه که در طول قرن‌ها بر اثر زمین‌لرزه‌های متعدد آسیب دیده بود، سرانجام در زلزله سال ۱۳۰۳ میلادی در کرت فرو ریخت و بقایای آن در زیر آب‌های مدیترانه ناپدید شد.

اکنون تیم پروژه «فاروس» با استفاده از جرثقیل‌های ویژه، بلوک‌های گرانیتی و قطعات معماری را از کف دریا بیرون آورده و پس از اسکن دیجیتال، در مدل سه‌بعدی بازسازی می‌کنند. تاکنون حدود پنج هزار قطعه ساختمانی و اثر باستانی در بستر دریا اسکن شده است.

با این حال، شرایط نامناسب آب و کاهش دید در زیر دریا کار را دشوار کرده است. باستان‌شناسان اعلام کرده‌اند که ناهمواری بستر دریا و نبود لایه‌های رسوبی مشخص، روند اسکن را پیچیده می‌کند و احتمال دارد تکمیل این پروژه چند نسل به طول انجامد.

تحلیل خبر

پروژه بازسازی دیجیتال فانوس اسکندریه نشان‌دهنده تحول روش‌های حفاظت از میراث فرهنگی در عصر فناوری است. استفاده از اسکن سه‌بعدی و مدل‌سازی دیجیتال به پژوهشگران امکان می‌دهد بدون جابه‌جایی گسترده آثار، تصویر دقیقی از بناهای از دست‌رفته ارائه کنند.

از منظر هنر ایرانی اسلامی، چنین پروژه‌هایی اهمیت حفظ میراث تاریخی و ثبت دانش معماری گذشتگان را یادآور می‌شود؛ همان‌گونه که در معماری اسلامی نیز سنت انتقال دانش و تجربه میان نسل‌ها وجود داشته است. بازسازی دیجیتال آثار تاریخی می‌تواند الگویی برای حفاظت از بناهای ارزشمند در جهان اسلام باشد؛ به‌ویژه در مناطقی که آثار تاریخی در معرض فرسایش یا نابودی قرار دارند.

این پروژه همچنین نشان می‌دهد که تعامل میان فرهنگ‌ها در طول تاریخ چگونه به خلق شاهکارهای معماری انجامیده است. فانوس اسکندریه حاصل پیوند هنر یونانی و مصری بود و امروز، بازسازی آن با همکاری پژوهشگران بین‌المللی ادامه همان سنت گفت‌وگوی فرهنگی در قالب فناوری‌های نوین به شمار می‌رود.