کریستیز نخستین حراج هنر را در ابوظبی برگزار می‌کند

کریستیز اول نوامبر نخستین حراج هنرهای زیبای خود در ابوظبی را برگزار می‌کند؛ بیش از ۷۰ اثر از هنرمندان خاورمیانه و شمال آفریقا در این فروش حضور دارند.

ابوظبی – به گزارش پایگاه خبری هنری بُراق حامیم، خانه حراج بین‌المللی کریستیز قرار است اول نوامبر ۲۰۲۶ نخستین حراج اختصاصی هنرهای زیبای خود را در ابوظبی برگزار کند؛ رویدادی که هم‌زمان با بیستمین سال فعالیت این مؤسسه در بازار هنر امارات، بیش از ۷۰ اثر از هنرمندان خاورمیانه و شمال آفریقا را در معرض رقابت خریداران قرار می‌دهد.

این حراج با عنوان «Mawasim: 20 Years of Modern and Contemporary Middle Eastern Art» در هتل ابوظبی ادیشن برگزار می‌شود و مجموعه‌ای از آثار هنرمندان کشورهای ایران، مصر، عراق، لبنان، مراکش، تونس، فلسطین، سوریه، امارات، عربستان سعودی و ترکیه را دربرمی‌گیرد.

کریستیز اعلام کرده است که این انتخاب بیش از شش دهه از هنر مدرن و معاصر منطقه را پوشش می‌دهد و آثاری از مجموعه‌های شناخته‌شده‌ای مانند مجموعه دالول در بیروت و بنیاد هنری برژیل شارجه نیز در آن حضور خواهند داشت.

ابوظبی در آستانه یک فصل مهم هنری

ورود یک حراج مهم کریستیز به ابوظبی، در شرایطی رخ می‌دهد که پایتخت امارات در حال تقویت جایگاه خود به‌عنوان یکی از مراکز نمایش، گردآوری و معامله هنر در منطقه است.

طبق گزارش The National، این رویداد در چارچوب فصل فرهنگی مهمی برگزار می‌شود که در ماه نوامبر با حضور نمایشگاه‌ها و مجموعه‌داران بین‌المللی ادامه خواهد داشت. برگزاری نمایشگاه هنری Frieze در ابوظبی و افتتاح گوگنهایم ابوظبی در ۱۱ دسامبر، از دیگر رویدادهای مهم تقویم فرهنگی این شهر هستند.

کریستیز نخستین حراج خود در امارات را در سال ۲۰۰۶ در دبی برگزار کرد و دفتر این شرکت همچنان مرکز فعالیت‌های خاورمیانه‌ای آن در امارات است. با این حال، ریدا مومنی، رئیس کریستیز در خاورمیانه و آفریقا، به The National گفته است که این رویداد با هدف افزایش حضور این خانه حراج در ابوظبی برگزار می‌شود.

به گفته مومنی، این برنامه قرار نیست یک رویداد منفرد باشد و کریستیز قصد دارد حضور خود را در این شهر افزایش دهد؛ ادامه حراج‌ها در ابوظبی به نتایج این دوره و تصمیم‌های مربوط به تقویم بین‌المللی شرکت بستگی خواهد داشت.

حضور پررنگ هنر ایران و منطقه

فهرست حراج، دامنه جغرافیایی گسترده‌ای دارد و در میان کشورهای حاضر، ایران نیز جایگاه مشخصی دارد.

کریستیز در این فروش تلاش کرده است آثار هنرمندان منطقه را نه در قالب یک جریان واحد، بلکه در طیفی متنوع از تجربه‌های مدرن و معاصر عرضه کند. این رویکرد امکان مقایسه و گفت‌وگو میان سنت‌های مختلف هنری خاورمیانه و شمال آفریقا را فراهم می‌کند.

در میان نام‌های شاخص این دوره، پل گِیراگوسیان، سامیا حلبی، محمد ملیحی، نبیل نحاس و مروان دیده می‌شوند. همچنین اثر حسن شریف در کنار آثار دیگر هنرمندان اماراتی که از جریان فکری او تأثیر گرفته‌اند، ارائه خواهد شد.

«نوچس»؛ یکی از آثار شاخص حراج

از جمله آثار مورد توجه این فروش، تابلوی «Noces» یا «عروسی» اثر پل گیراگوسیان، هنرمند ارمنی ـ فلسطینی، است که در سال ۱۹۵۵ خلق شده است.

کریستیز ارزش برآوردی این اثر را ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزار دلار اعلام کرده است. این تابلو از مجموعه فرید طراد، یکی از حامیان اولیه هنر مدرن لبنان، آمده و نخستین‌بار در نمایشگاه مهم گیراگوسیان در لبنان در سال ۱۹۵۹ نمایش داده شد. اثر همچنین در سال ۲۰۲۳ در نمایشگاهی از مجموعه طراد در گالری صالح برکات در بیروت حضور داشت.

قرار گرفتن این اثر در حراج امسال، با نزدیک‌شدن به صدمین سال تولد گیراگوسیان در دسامبر نیز هم‌زمان شده است.

سامیا حلبی و جایگاه هنر فلسطین

اثر دیگری که در فهرست شاخص حراج قرار دارد، «Yesterday» اثر سامیا حلبی است که در سال ۱۹۷۸ خلق شده و برآورد قیمت آن ۲۰۰ تا ۳۰۰ هزار دلار اعلام شده است.

این نقاشی پیش‌تر در نمایشگاه «Lasting Impressions: Samia Halaby» در موزه هنر شارجه در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ به نمایش درآمده بود. حلبی در این اثر از ابزار اسکوئیجی برای ایجاد تغییرات در عمق و فضای نقاشی انتزاعی استفاده کرده است.

حضور حلبی در این حراج همچنین بخشی از تلاش کریستیز برای برجسته‌کردن نقش هنرمندان زن منطقه است. به گفته مومنی، آثار حلبی، انجی افلاطون و نادیا صائقیلی در میان انتخاب‌های مورد توجه این دوره قرار گرفته‌اند.

مجموعه‌های دالول و برژیل در بازار حراج

پنج اثر از بنیاد هنری برژیل و هشت اثر از مجموعه دالول در این حراج عرضه خواهند شد.

از جمله آثار مجموعه برژیل، «Mandala Bleu Nuit» اثر نادیا صائقیلی است که در سال ۱۹۸۲ خلق شده و برآورد قیمت آن بین ۳۰ تا ۵۰ هزار دلار قرار دارد.

بر اساس گزارش The National، فروش منتخبی از آثار برژیل به حمایت از توسعه و خرید آثار برای موزه آینده این بنیاد در شارجه کمک خواهد کرد؛ موزه‌ای که برای افتتاح در سال ۲۰۲۸ آماده می‌شود.

در سوی دیگر، مجموعه دالول آثاری چون نقاشی «Untitled» اثر انجی افلاطون از سال ۱۹۸۷ را وارد حراج کرده است. این اثر که در اواخر فعالیت هنری افلاطون خلق شده، طبیعت و محیط ساخته‌شده را در ترکیبی واحد پیوند می‌دهد و ارزش برآوردی آن ۴۰ تا ۶۰ هزار دلار است.

بازار جهانی برای هنر خاورمیانه

یکی از محورهای اصلی سیاست جدید کریستیز، گسترش مخاطبان بین‌المللی هنر خاورمیانه عنوان شده است.

بخشی از آثار این حراج پیش از رسیدن به ابوظبی در نیویورک، پاریس و لندن نمایش داده می‌شوند. پیش‌نمایش نیویورک از ۱۷ تا ۲۰ سپتامبر، پاریس از ۲ تا ۸ اکتبر و لندن از ۸ تا ۱۵ اکتبر برگزار خواهد شد. سپس نمایشگاه ابوظبی از ۲۸ اکتبر تا اول نوامبر برپا می‌شود و حراج زنده در اول نوامبر انجام خواهد شد.

کریستیز در دوره‌های اخیر نیز شاهد ورود خریداران جدید به بازار هنر خاورمیانه بوده است. گزارش The National می‌گوید در حراج لندن این مؤسسه که سال گذشته بر آثار مجموعه دالول تمرکز داشت، ۳۸ درصد خریداران برای نخستین‌بار از کریستیز خرید می‌کردند.

حراج؛ از معامله آثار تا ساختن حافظه هنری

مومنی تأکید کرده است که برای رشد شناخت جهانی از هنرمندان منطقه، بازار تنها یکی از عوامل است و انتشار کتاب، پژوهش، آموزش دانشگاهی و افزایش حضور این هنرمندان در نمایشگاه‌های بین‌المللی نیز اهمیت دارد.

کریستیز هم‌زمان با حراج، برنامه‌هایی برای گفت‌وگو میان هنرمندان و مجموعه‌داران درباره پژوهش، انتشار آثار و نقش حراج‌ها در شکل‌گیری مجموعه‌های هنری برگزار خواهد کرد. این خانه حراج همچنین با مؤسسات آموزشی امارات درباره برنامه‌های دانشجویی با همکاری بخش آموزشی کریستیز در حال مذاکره است.

تحلیل بُراق حامیم

نخستین حراج هنرهای زیبای کریستیز در ابوظبی را باید در چارچوب تغییرات گسترده‌تر بازار هنر خاورمیانه بررسی کرد. آنچه این رویداد را قابل توجه می‌کند، صرفاً انتقال یک حراج از یک شهر به شهر دیگر نیست؛ بلکه جابه‌جایی بخشی از مرکز ثقل بازار هنر منطقه به سمت ابوظبی است.

فهرست این فروش، از ایران و لبنان و فلسطین تا مصر، عراق، مراکش، تونس، سوریه، امارات، عربستان و ترکیه را در یک بستر واحد گرد هم می‌آورد. این تنوع، امکان دیده‌شدن هنر مدرن و معاصر منطقه را به‌عنوان مجموعه‌ای چندمرکزی و متکثر فراهم می‌کند، نه صرفاً به‌عنوان یک «بازار عربی» یا یک دسته‌بندی جغرافیایی واحد.

برای هنر ایرانی، حضور در چنین حراجی اهمیتی دوگانه دارد. از یک سو، قرارگرفتن آثار هنرمندان منطقه در کنار یکدیگر می‌تواند زمینه مقایسه میان تجربه‌های مدرنیسم ایرانی و جریان‌های هنری لبنان، فلسطین، مصر و دیگر کشورهای منطقه را فراهم کند. از سوی دیگر، بازار بین‌المللی می‌تواند در تعیین میزان دیده‌شدن و ارزش‌گذاری اقتصادی هنرمندان نقش ایفا کند؛ هرچند ارزش تاریخی و هنری یک اثر الزاماً با قیمت حراج آن یکسان نیست.

از منظر هنر ایرانی ـ اسلامی، مسئله مهم‌تر به بازنمایی هویت فرهنگی منطقه بازمی‌گردد. بسیاری از هنرمندان این جغرافیا، از جمله هنرمندان ایرانی، در آثار خود میان سنت، مدرنیته، تجربه شهری، ادبیات، معماری، خوشنویسی، طبیعت و حافظه تاریخی حرکت کرده‌اند.

ابوظبی اکنون با برگزاری این حراج، میزبانی Frieze و افتتاح گوگنهایم، در حال شکل‌دادن به یک اکوسیستم گسترده‌تر برای نمایش، آموزش، معامله و پژوهش هنر است. این تحول می‌تواند بر جریان سرمایه، مجموعه‌داری و شناخت جهانی از هنر خاورمیانه اثر بگذارد.

برای رسانه‌های تخصصی ایران، رصد چنین رویدادهایی اهمیت ویژه دارد؛ زیرا بازار حراج فقط درباره قیمت‌ها نیست، بلکه درباره این است که کدام هنرمندان، روایت‌ها و میراث‌های تصویری در معرض توجه جهانی قرار می‌گیرند.