هم‌اندیشی بین‌المللی و دو روزه «هنر و علم هوش مصنوعی خلاق» (The Art and Science of Creative AI) که از روز ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ در دانشگاه کالج لندن (UCL) آغاز شده است، امروز، شنبه ۱۴ نوامبر، با حضور پژوهشگران، هنرمندان، متخصصان فناوری و فعالان صنایع فرهنگی ادامه دارد. این رویداد با هدف بررسی پیوند هوش مصنوعی و خلاقیت انسانی، طیف گسترده‌ای از موضوعات هنری، علمی، فلسفی و حرفه‌ای را در دستور کار قرار داده است.
لندن ـ به گزارش پایگاه خبری هنری بُراق حامیم: این سمپوزیوم به میزبانی دانشگاه کالج لندن و با محوریت شبکه پژوهشی UCL Network for Creative AI برگزار می‌شود. محل برگزاری برنامه، پردیس UCL East در منطقه استراتفورد لندن است؛ مرکزی که بستری برای گفت‌وگوی میان رشته‌های هنری، علوم رایانه، معماری، طراحی و فناوری‌های خلاق فراهم کرده است.
فراتر از تولید تصویر؛ هوش مصنوعی در صنایع خلاق
یکی از ویژگی‌های مهم این گردهمایی، عبور از نگاه محدود به هوش مصنوعی به‌عنوان ابزاری برای تولید تصویر و آثار بصری است. برگزارکنندگان تلاش کرده‌اند ابعاد مختلف حضور این فناوری در فرایندهای خلاقانه را بررسی کنند؛ از تولید فیلم و آثار موسیقایی گرفته تا معماری، طراحی، هنرهای دیجیتال، آموزش و نمایشگاه‌گردانی.
در بخش‌های مختلف برنامه، موضوعاتی همچون تأثیر هوش مصنوعی بر شیوه‌های تولید آثار سینمایی، رابطه هنرمند با ابزارهای مولد، نقش داده‌ها و الگوریتم‌ها در شکل‌گیری تجربه هنری و تغییر ساختارهای حرفه‌ای صنایع خلاق مورد بحث قرار گرفته است.
در بخش حکمرانی هوش مصنوعی خلاق نیز موضوعاتی مانند حقوق مالکیت فکری، حق مؤلف، رضایت صاحبان آثار، مسئولیت‌پذیری حرفه‌ای، نیروی کار خلاق و نحوه توزیع قدرت در فرایند تولید فرهنگی مورد توجه قرار گرفته‌اند.
اختیار هنرمند و آینده خلاقیت انسانی
یکی از محورهای محوری سمپوزیوم، بررسی نسبت میان خلاقیت انسانی و توانایی‌های سامانه‌های هوش مصنوعی است. پرسش اصلی این است که با گسترش ابزارهای مولد، نقش هنرمند در تصمیم‌گیری، هدایت فرایند خلق اثر و تعیین ارزش‌های زیبایی‌شناختی چه تغییری خواهد کرد.
در نشست‌های مرتبط با سینما و تصویر متحرک، علاوه بر فرصت‌های تازه تولید، مسائلی نظیر مالکیت آثار، استفاده از چهره و صدای اجراگران، رضایت صاحبان آثار و تأثیر فناوری بر اشتغال و استقلال خلاقانه فیلم‌سازان بررسی می‌شود.
در حوزه موسیقی نیز کاربرد هوش مصنوعی در تولید صدا، ترکیب‌های موسیقایی و شیوه‌های تازه تعامل با ابزارهای دیجیتال مورد توجه قرار گرفته است.
بخش معماری نیز به بررسی تأثیر مدل‌های مولد و سامانه‌های چندوجهی بر بازنمایی فضا، طراحی و رابطه میان معمار، داده و فناوری اختصاص دارد.
شبکه هوش مصنوعی خلاق دانشگاه کالج لندن
راه‌اندازی و معرفی شبکه UCL Network for Creative AI از بخش‌های مهم این رویداد است. این شبکه، جامعه‌ای میان‌رشته‌ای از پژوهشگران دانشگاه کالج لندن است که ارتباط هوش مصنوعی را با هنر، علوم انسانی، طراحی، معماری، میراث فرهنگی و فناوری‌های خلاق دنبال می‌کند.
هدف این مجموعه، صرفاً توسعه ابزارهای جدید نیست؛ بلکه بررسی انتقادی تأثیر این فناوری بر زیبایی‌شناسی، نیروی کار هنری، اخلاق، مالکیت فکری، عدالت و شیوه‌های تولید دانش و فرهنگ نیز در دستور کار آن قرار دارد.
برنامه روز دوم سمپوزیوم، شنبه ۱۴ نوامبر، شامل نشست‌هایی درباره تجسم و بدن‌مندی در هوش مصنوعی خلاق، تجربه‌های آزمایشی هنرمندان و پژوهشگران و کاربرد مدل‌های هوش مصنوعی در معماری است. همچنین کارگاه‌ها و نمایش‌های عملی مرتبط با تولید فیلم، موسیقی و تصویر با استفاده از هوش مصنوعی برگزار می‌شود.
نگاهی به آینده هنر در عصر هوش مصنوعی
برگزاری چنین رویدادی نشان‌دهنده تغییر جایگاه هوش مصنوعی در مباحث معاصر هنر و فرهنگ است. این فناوری دیگر صرفاً موضوعی فنی یا ابزاری برای افزایش سرعت تولید محسوب نمی‌شود؛ بلکه به مسئله‌ای بنیادین در مباحث مربوط به مؤلف، اصالت، مالکیت، هویت هنری و آینده نهادهای فرهنگی تبدیل شده است.
از این منظر، اهمیت سمپوزیوم دانشگاه کالج لندن در آن است که به‌جای تمرکز صرف بر قابلیت‌های فنی هوش مصنوعی، رابطه متقابل فناوری، انسان و ساختارهای فرهنگی را بررسی می‌کند؛ رابطه‌ای که می‌تواند در سال‌های آینده تعریف هنر، جایگاه هنرمند و شیوه مواجهه مخاطبان با آثار خلاقانه را دگرگون سازد.
تحلیل بُراق حامیم | هوش مصنوعی؛ ابزار خلاقیت یا رقیب هنرمند؟
سمپوزیوم دانشگاه کالج لندن نشان می‌دهد که بحث هوش مصنوعی در هنر از مرحله نمایش توانایی‌های فنی عبور کرده و به مسئله‌ای عمیق‌تر درباره هویت، اصالت و مالکیت اثر هنری رسیده است. مسئله اصلی دیگر این نیست که هوش مصنوعی می‌تواند نقاشی، موسیقی یا فیلم تولید کند؛ بلکه این است که در این فرایند، سهم خلاقیت انسانی کجاست و مسئولیت اثر نهایی بر عهده چه کسی قرار می‌گیرد؟
از منظر هنر ایرانی ـ اسلامی، این تحول فرصتی برای بازاندیشی در نسبت انسان، ابزار و آفرینش است. فناوری می‌تواند دامنه تجربه هنری را گسترش دهد، اما نباید جایگزین اندیشه، شهود، مهارت و هویت فرهنگی هنرمند شود. همچنین استفاده از آثار هنرمندان برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی، بدون رضایت و رعایت حقوق مادی و معنوی آنان، چالشی جدی برای عدالت فرهنگی است.
دیدگاه بُراق حامیم: آینده هنر نه در تقابل مطلق با هوش مصنوعی و نه در تسلیم بی‌قیدوشرط در برابر آن رقم می‌خورد؛ بلکه در ایجاد تعادلی مسئولانه میان نوآوری فناورانه، خلاقیت انسانی، حقوق هنرمندان و پاسداشت میراث فرهنگی شکل می‌گیرد. هوش مصنوعی زمانی به خدمت هنر درمی‌آید که ابزار اندیشه هنرمند باشد، نه جانشین هویت و اندیشه او.
منبع: دانشگاه کالج لندن (UCL)، شبکه UCL Network for Creative AI و وب‌سایت رسمی سمپوزیوم.
تاریخ برگزاری: ۱۳ و ۱۴ نوامبر ۲۰۲۶ (۲۲ و ۲۳ آبان ۱۴۰۵).
مکان: پردیس UCL East، منطقه استراتفورد، لندن، انگلستان.
مطالب جالب
ژوزه ساراماگو؛ نویسنده‌ای که واقعیت را با خیال و طنز روایت کرد
فاطمیه؛ صحنه‌ای برای روایت بانوی بی‌نشان
«جست‌وجوی ایران» در آینه هنر معاصر