هفته هنر اسلامی با ۳۷ کارگاه جهانی برگزار می‌شود

هفته هنر اسلامی ۲۰۲۶ با برگزاری بیش از ۳۷ کارگاه و نشست تخصصی از ۱۴ تا ۲۰ نوامبر، هنرمندان و علاقه‌مندان هنر اسلامی را در سراسر جهان گرد هم آورده است.

گزارش پایگاه خبری هنری بُراق حامیم_ رویداد بین‌المللی «هفته هنر اسلامی ۲۰۲۶» از ۱۴ نوامبر آغاز شده و تا ۲۰ نوامبر ادامه دارد. این برنامه هفت‌روزه با محوریت خوشنویسی اسلامی، هندسه، نقوش گیاهی، تذهیب و هنرهای کاربردی، به‌صورت آنلاین برگزار می‌شود و علاقه‌مندان از کشورهای مختلف می‌توانند در کارگاه‌ها و نمایش‌های زنده آن شرکت کنند.

این رویداد هم‌زمان با نزدیک‌شدن به ۱۸ نوامبر، روز جهانی هنر اسلامی، فرصتی برای توجه دوباره به میراث هنری تمدن اسلامی و ظرفیت‌های آن در هنر معاصر فراهم کرده است. برگزارکننده هفته هنر اسلامی، مرکز جهانی هنر اسلامی (Global Centre of Islamic Art) است؛ نهادی که هدف خود را گسترش دسترسی عمومی به هنر اسلامی و معرفی ظرفیت‌های آموزشی و خلاقانه این هنر در سطح جهانی اعلام کرده است.

از خوشنویسی اسلامی تا هندسه و تذهیب

بر اساس برنامه رسمی، بیش از ۳۷ کارگاه، نمایش زنده و نشست تخصصی در طول این هفته برگزار می‌شود. موضوعات برنامه طیف گسترده‌ای از هنرهای سنتی و کاربردی را در بر می‌گیرد؛ از خوشنویسی و طراحی نقوش هندسی گرفته تا تذهیب، صحافی سنتی، کاشی‌کاری، هنر چوب، فلزکاری و تزئینات معماری.

در بخش خوشنویسی، شیوه‌هایی مانند نستعلیق، دیوانی، کوفی و خط مغربی معرفی می‌شوند. از جمله برنامه‌های این بخش می‌توان به آموزش مقدماتی خط نستعلیق، ترکیب‌بندی دایره‌ای در خط دیوانی و بررسی خوشنویسی در معماری مراکش اشاره کرد.

در بخش نقوش و تذهیب نیز کارگاه‌هایی درباره طراحی الگوهای هندسی اسلامی، نقوش گیاهی، کاربرد طلا در تزئینات و تلفیق هنر کاشی‌کاری با تذهیب برگزار می‌شود. این برنامه‌ها بر پیوند میان دانش هندسی، مهارت دست‌ورزی، زیبایی‌شناسی و مفاهیم معنوی در هنر اسلامی تأکید دارند.

یکی از بخش‌های قابل توجه برنامه، کارگاه‌هایی است که هنرهای تاریخی را با ابزارها و روش‌های معاصر پیوند می‌دهند؛ از جمله اجرای تذهیب عثمانی با ابزار دیجیتال و طراحی ترکیب‌بندی‌های خوشنویسی با استفاده از نرم‌افزارهای تخصصی.

روز جهانی هنر اسلامی؛ میراثی فراتر از مرزها

چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶، برابر با ۲۷ آبان ۱۴۰۵، روز جهانی هنر اسلامی است؛ مناسبتی که در سال ۲۰۱۹ به تصویب چهلمین کنفرانس عمومی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) رسید و هر سال در همین تاریخ گرامی داشته می‌شود.

یونسکو این مناسبت را با هدف افزایش آگاهی درباره جلوه‌های تاریخی و معاصر هنر اسلامی و نقش آن در تمدن بشری تعیین کرده است. بر اساس تعریف این سازمان، هنر اسلامی به یک رشته یا شیوه هنری محدود نیست و حوزه‌هایی مانند خوشنویسی، معماری، سفال‌گری، موسیقی، فلزکاری و دیگر هنرهای تزئینی و کاربردی را شامل می‌شود.

این روز همچنین فرصتی برای تأکید بر تنوع فرهنگی، حفاظت از میراث هنری، آزادی بیان و گفت‌وگوی میان‌فرهنگی است. هنر اسلامی در طول تاریخ، در جغرافیاها و فرهنگ‌های گوناگون شکل‌های متنوعی به خود گرفته و از تعامل میان سنت‌ها و شیوه‌های هنری مختلف تأثیر پذیرفته است.

جایگاه هنر ایرانی ـ اسلامی در رویدادی جهانی

برگزاری هفته هنر اسلامی و گرامی‌داشت روز جهانی این هنر، برای هنرمندان و پژوهشگران ایرانی نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. خوشنویسی نستعلیق، تذهیب، نگارگری، کاشی‌کاری، طراحی هندسی، هنر کتاب‌آرایی و صنایع‌دستی ایرانی، از ظرفیت‌های برجسته فرهنگ و هنر ایرانی ـ اسلامی برای معرفی در عرصه بین‌المللی به شمار می‌روند.

حضور موضوعاتی مانند نستعلیق، نقوش هندسی و تذهیب در برنامه امسال نشان می‌دهد که سنت‌های هنری جهان اسلام همچنان قابلیت آموزش، بازآفرینی و گفت‌وگو با هنر معاصر را دارند. این ظرفیت می‌تواند زمینه‌ای برای معرفی دقیق‌تر میراث هنری ایران و ایجاد ارتباط میان هنرمندان ایرانی و شبکه‌های بین‌المللی هنر اسلامی باشد.

نگاه بُراق حامیم

هنر اسلامی را نمی‌توان صرفاً مجموعه‌ای از نقوش تزئینی یا شیوه‌های تاریخی دانست. این هنر حاصل پیوند میان اندیشه، ایمان، هندسه، زیبایی‌شناسی و مهارت هنرمند است. خوشنویسی، تذهیب و نقوش هندسی در سنت ایرانی ـ اسلامی، علاوه بر ارزش بصری، حامل نظامی از معنا، نظم و جهان‌بینی هستند.

از این منظر، حضور فعال هنرمندان و نهادهای فرهنگی ایران در رویدادهای بین‌المللی هنر اسلامی باید فراتر از معرفی آثار باشد؛ مستندسازی شیوه‌های سنتی، آموزش نسل جدید، حمایت از استادکاران و معرفی ظرفیت‌های هنر ایرانی ـ اسلامی به زبان جهانی، از اقداماتی است که می‌تواند جایگاه این میراث را در عرصه هنر معاصر تقویت کند.

منابع: وب‌سایت رسمی هفته هنر اسلامی ۲۰۲۶، برنامه رسمی رویداد و سازمان یونسکو.