ثبت آیین ورود حضرت معصومه(س) به قم

قائم‌مقام وزیر میراث فرهنگی از ثبت ملی آیین سالروز ورود حضرت فاطمه معصومه(س) به قم در فهرست میراث ناملموس کشور خبر داد.

ثبت رسمی آیینی تاریخی در فهرست میراث ملی

به گزارش پایگاه خبری هنری بُراق حامیم به نقل از سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری، این سازمان آیین سالروز ورود حضرت فاطمه معصومه(س) به شهر قم را در فهرست میراث فرهنگی ناملموس ایران ثبت کرد. علی دارابی، قائم‌مقام وزیر و معاون میراث فرهنگی کشور، این خبر را اعلام کرد و آن را گامی در راستای صیانت از میراث معنوی و هویت تاریخی شهر قم توصیف کرد.

دارابی سالروز ورود حضرت معصومه(س) به قم را از رویدادهای مهم تاریخی و فرهنگی این شهر برشمرد. او تأکید کرد که ثبت این آیین، حفظ، مستندسازی و انتقال آن به نسل‌های آینده را تسهیل می‌کند و توجه نهادهای مسئول به میراث زنده و معنوی جوامع محلی را نشان می‌دهد.

«روز قم» و «ایام معصومیه»؛ دو نام‌گذاری تقویمی مرتبط

بر اساس توضیحات قائم‌مقام وزیر میراث فرهنگی، شورای فرهنگ عمومی استان قم تاریخ ۲۳ ربیع‌الاول، مصادف با سالروز ورود حضرت معصومه(س) به قم، را به‌عنوان «روز قم» نام‌گذاری کرده است. فاصله میان این روز و سالروز وفات حضرت معصومه(س) در ۱۰ ربیع‌الثانی نیز عنوان «ایام معصومیه» را به خود گرفته است.

این دو نام‌گذاری تقویمی، بازه‌ای معنوی و فرهنگی را در طول سال برای شهر قم تعریف می‌کنند که با ثبت رسمی آیین ورود حضرت معصومه(س)، اکنون از پشتوانه قانونی و اداری نیز برخوردار شده است.

پیوند میراث، هویت و زندگی مردم

دارابی در تشریح اهمیت این ثبت گفت که این اقدام، پاسداشت یک رویداد تاریخی و فرهنگی و حفظ پیوند میان میراث، هویت و زندگی توده مردم را دنبال می‌کند. او همچنین به جایگاه حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه(س) اشاره کرد و یادآور شد که این بنا در سال ۱۳۱۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است؛ ثبتی که پیش‌تر بعد کالبدی و معماری این مکان مقدس را مورد شناسایی رسمی قرار داده بود.

با این ثبت تازه، بُعد آیینی و مناسکی مرتبط با حرم حضرت معصومه(س) نیز در کنار ارزش معماری آن، جایگاهی رسمی در فهرست میراث فرهنگی کشور یافته است.

تحلیل بُراق حامیم

ثبت آیین سالروز ورود حضرت فاطمه معصومه(س) به قم در فهرست میراث فرهنگی ناملموس کشور را باید رویدادی در راستای تحکیم جایگاه هنر و فرهنگ آیینی در هویت تمدنی ایران اسلامی دانست. میراث ناملموس، برخلاف آثار کالبدی، در دل رفتار، مناسک و حافظه جمعی مردم جاری است و ثبت رسمی آن به معنای به‌رسمیت‌شناختن نقش زنده این آیین‌ها در پیوستگی نسل‌هاست.

از منظر هنر ایرانی ـ اسلامی، آیین‌های زیارتی و مناسبت‌های مذهبی مرتبط با اماکن متبرکه همواره بستری برای شکل‌گیری هنرهایی چون تذهیب، خوشنویسی، معماری اسلامی و هنرهای تزیینی وابسته به حرم‌ها بوده‌اند. حرم حضرت معصومه(س) در قم، به‌عنوان یکی از کانون‌های مهم هنر مذهبی ایران، نمونه‌ای از این پیوند میان معماری، تزیینات اسلامی و مناسک زیارتی است؛ ثبت پیشین بنا در فهرست آثار ملی و ثبت کنونی آیین مرتبط با آن، دو روی یک سکه فرهنگی محسوب می‌شوند.

از بعد اجتماعی نیز، نام‌گذاری «روز قم» و «ایام معصومیه» می‌تواند زمینه‌ساز برنامه‌ریزی‌های فرهنگی و هنری منظم‌تری در تقویم رسمی شهر قم شود و فرصتی برای ارائه آثار هنری، نمایشگاه‌ها و برنامه‌های فرهنگی متناسب با این ایام فراهم آورد. چنین اقداماتی در بلندمدت می‌تواند جایگاه قم را نه‌تنها به‌عنوان یک مرکز مذهبی، بلکه به‌عنوان یکی از کانون‌های هنر و میراث ایرانی ـ اسلامی در سطح ملی و بین‌المللی تثبیت کند.