نقاشی دیواری مکلمور در ویرانه‌های غزه

دو هنرمند غزه‌ای تصویری از مکلمور را بر سازه‌ای بتنی در میان ویرانه‌های غزه‌سیتی نقاشی کرده‌اند؛ اثری که به حمایت او از فلسطین اشاره دارد.

غزه‌سیتی – به گزارش پایگاه خبری هنری بُراق حامیم، دو هنرمند در غزه تصویری دیواری از مکلمور، خواننده و رپر آمریکایی، را روی یک قطعه بزرگ بتنی در میان ویرانه‌های غزه‌سیتی نقاشی کرده‌اند؛ اثری که به گفته سازندگان آن، با هدف قدردانی از مواضع این خواننده درباره فلسطین شکل گرفته است.

این نقاشی دیواری، مکلمور را در حالی نشان می‌دهد که پرچم فلسطین بر دوش دارد و یک دست خود را بالا برده است. در کنار تصویر نیز جمله‌ای خطاب به او نوشته شده است: «از اینکه صدایت را برای فلسطین به کار گرفتی، متشکریم.»

این اثر را آن رِدوان، ۲۶ ساله، با همکاری قصی الحلو طراحی و اجرا کرده است. ردوان به رویترز گفت که این نقاشی شیوه‌ای ساده برای ارسال پیام تشکر به مکلمور بوده است. او همچنین توضیح داد که هنرمندان غزه در شرایط کنونی از هنر برای بیان تجربه و احساسات خود استفاده می‌کنند.

هنر بر زمینه ویرانه‌های غزه

نقاشی در نقطه‌ای شکل گرفته که ساختمان‌های آسیب‌دیده و آوار فضای اطراف آن را احاطه کرده‌اند. به این ترتیب، اثر هنری نه در یک گالری یا فضای رسمی نمایش، بلکه در محیط شهری آسیب‌دیده و در میان بقایای ساختمان‌های تخریب‌شده قرار گرفته است.

این ویژگی، به اثر ماهیتی متفاوت از یک پرتره معمولی می‌دهد. تصویر مکلمور در اینجا بخشی از فضای عمومی شهر شده و در کنار نشانه‌های فیزیکی بحران قرار گرفته است؛ شرایطی که می‌تواند نقاشی دیواری را هم‌زمان به اثر هنری، پیام عمومی و سندی از وضعیت محیط پیرامون تبدیل کند.

از همین منظر، گرافیتی و نقاشی دیواری در مناطق درگیر بحران اغلب تنها جنبه تزئینی ندارند و می‌توانند بخشی از ثبت تجربه زیسته جامعه باشند. در این مورد، انتخاب یک چهره موسیقی به عنوان موضوع نقاشی نیز پیوند میان فرهنگ عمومی، موسیقی و هنر خیابانی را برجسته می‌کند.

چرا مکلمور موضوع یک نقاشی دیواری شد؟

ساخت این اثر پس از آن صورت گرفت که مکلمور از ترکیب برنامه اجرایی تور آینده اد شیرن کنار گذاشته شد. رویترز گزارش داده است که این تصمیم پس از اظهارات مکلمور درباره عملیات نظامی اسرائیل در غزه و طرح شعار «فلسطین آزاد» در یکی از اجراهایش شکل گرفت.

اد شیرن گفته است که مالکان ورزشگاه‌هایی که قرار بود محل برگزاری کنسرت‌ها باشند، با حضور مکلمور موافق نبوده‌اند. رابرت کرافت، میلیاردر آمریکایی و مالک ورزشگاه جیلِت در ماساچوست، اعلام کرده بود که حضور مکلمور را به دلیل آنچه یهودستیزی می‌خواند، ممنوع کرده است؛ مکلمور این اتهام را رد کرده است.

روایت مربوط به این اختلاف، فراتر از حوزه موسیقی رفته و به بحثی درباره نقش چهره‌های فرهنگی در موضوعات سیاسی و اجتماعی تبدیل شده است. رویترز گزارش داده است که اد شیرن نیز تأکید کرده تصمیم حذف مکلمور از تور، تصمیم شخصی او نبوده است.

کمک مالی مکلمور به غزه

در ادامه این تحولات، مکلمور اعلام کرده است که یک میلیون دلار از درآمد خالص خود از این تور را به شش سازمان امدادی فعال در حمایت از غزه اختصاص خواهد داد. شخصیت تلویزیونی حوزه کودکان، مِس ریچل نیز اعلام کرده همین مبلغ را به این کمک اضافه خواهد کرد.

در همین زمینه، رابرت کرافت گفته است اد شیرن از او خواسته برای یک کمک ۲ میلیون دلاری مشارکت کند؛ با این حال، رویترز تأکید کرده که شیرن درباره چنین اهدایی اظهارنظری نکرده است.

مسئولان حوزه کمک‌رسانی در غزه در عین استقبال از افزایش توجه چهره‌های سرشناس، تأکید کرده‌اند که حمایت مالی باید تداوم داشته باشد و به کمک‌های مقطعی محدود نشود. توبی فریکِر، مقام محلی یونیسف، بر اهمیت تداوم تأمین مالی برای کمک‌های انسانی تأکید کرده است.

نقاشی دیواری به‌عنوان سند بصری

از منظر تاریخ هنر، اهمیت این اثر فقط به تصویر مکلمور محدود نمی‌شود. محل اجرای اثر، شرایط پیرامونی و پیام نوشته‌شده در کنار آن، مجموعه‌ای از اطلاعات بصری را در یک قاب واحد ثبت می‌کنند.

نقاشی دیواری در چنین فضایی می‌تواند نوعی سند بصری از یک دوره بحران باشد؛ سندی که نه فقط از طریق متن خبری، بلکه با ثبت یک چهره، یک پیام و یک مکان، بخشی از حافظه عمومی جامعه را روایت می‌کند.

در غزه، چنین آثاری می‌توانند با سنت هنر عمومی و گرافیتی پیوند پیدا کنند؛ هنری که فضای شهری را به رسانه تبدیل می‌کند و مخاطب را خارج از چارچوب موزه و گالری با اثر مواجه می‌سازد.

هنر عمومی و حافظه جمعی

درک این نقاشی به‌عنوان یک اثر هنری عمومی، امکان مطالعه رابطه میان هنر، مکان و حافظه جمعی را فراهم می‌کند.

این اثر در بستری ساخته شده که خود بخشی از روایت تاریخی آن است. آوار، بتن، ساختمان‌های آسیب‌دیده و فضای شهری در کنار تصویر هنرمندانه قرار گرفته‌اند و در نتیجه، محیط به بخشی از معنای اثر تبدیل شده است.

چنین ویژگی‌ای در هنر معاصر بارها دیده شده است؛ زمانی که هنرمند از فضای شهری نه صرفاً به‌عنوان پس‌زمینه، بلکه به‌عنوان ماده و زمینه اصلی اثر استفاده می‌کند.

تحلیل بُراق حامیم

نقاشی دیواری مکلمور در غزه را می‌توان از منظر هنر معاصر، نمونه‌ای از تبدیل فضای بحران به فضای روایت هنری دانست. اهمیت این اثر فقط در سوژه آن خلاصه نمی‌شود؛ مکان اجرای اثر نیز بخشی از روایت است. تصویر روی سطحی بتنی و در مجاورت ساختمان‌های آسیب‌دیده شکل گرفته و همین زمینه فیزیکی، معنای اجتماعی و تاریخی آن را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

در هنر عمومی، دیوار می‌تواند نقش رسانه را ایفا کند. برخلاف اثر گالری که مخاطب برای دیدنش وارد یک فضای مشخص می‌شود، نقاشی دیواری بخشی از محیط روزمره است و پیام خود را در فضای عمومی عرضه می‌کند. در این نمونه، هنرمندان غزه از تصویر یک چهره شناخته‌شده جهانی برای بیان تشکر و ثبت یک موضع اجتماعی استفاده کرده‌اند.

این رویداد همچنین نشان می‌دهد که موسیقی و هنرهای تجسمی چگونه می‌توانند در یکدیگر تداخل پیدا کنند. مکلمور موضوع یک اثر نقاشی شده، اما زمینه پیدایش این اثر به فعالیت موسیقایی و اظهارنظرهای عمومی او مربوط است. به این ترتیب، یک کنش در عرصه موسیقی به موضوعی در هنر خیابانی تبدیل شده است.

از منظر تاریخ هنر، چنین آثاری می‌توانند در آینده به‌عنوان بخشی از حافظه بصری غزه در دهه ۲۰۲۰ مورد مطالعه قرار گیرند؛ نه به این دلیل که صرفاً یک چهره مشهور را بازنمایی می‌کنند، بلکه به این دلیل که شرایط تولید، محل اجرا و پیام اثر بخشی از اطلاعات تاریخی آن را تشکیل می‌دهد.

برای «بُراق حامیم»، زاویه مهم در پوشش این رویداد، بررسی هنر به‌عنوان وسیله ثبت تجربه انسانی، حافظه جمعی و ارتباط هنرمند با فضای پیرامون است؛ بدون آنکه ارزش هنری اثر را به مناقشه سیاسی پیرامون سوژه آن تقلیل دهیم.

یادداشت تحریریه: در این گزارش، ادعاهای سیاسی و اظهارات مناقشه‌برانگیز به افراد و منابع مشخص نسبت داده شده‌اند. روایت اصلی درباره نقاشی دیواری، هنرمندان سازنده اثر و زمینه شکل‌گیری آن بر گزارش رویترز استوار است. (Reuters)