در آیینی باشکوه با حضور مردم و مدیران شهری، مجسمه «زانو زنندگان برابر ایران» به عنوان نماد اقتدار تاریخی ایرانیان در میدان انقلاب اسلامی رونمایی شد.
به گزارش پایگاه خبری هنری بُراق حامیم و به نقل از ایسنا، آیین رونمایی از مجسمه «زانو زنندگان برابر ایران» صبح جمعه در میدان انقلاب اسلامی تهران با حضور گسترده مردم، هنرمندان و مسئولان شهری برگزار شد؛ رویدادی که جلوهای تازه از تلفیق هنر ایرانی اسلامی با روایتهای تاریخی حماسهساز ایران را به نمایش گذاشت.
این مجسمه که توسط هنرمند جوان پیام قانع طراحی و اجرا شده، بازنمایی نمادین از صحنه زانو زدن والرین، امپراتور روم، در برابر ایران است؛ روایتی که در تاریخ ایران باستان به عنوان یکی از درخشانترین لحظات اقتدار و عزت ملی ثبت شده است.
مجسمه «زانو زنندگان برابر ایران» از جنس فایبرگلاس ساخته شده و بیش از هفت متر ارتفاع دارد. طراحی و ساخت آن طی سه ماه انجام شده و قرار است پس از ۲۰ روز حضور در میدان انقلاب، در میدان آزادی تهران نصب و به نمایش دائمی درآید.
در کنار این اثر حجمی، ماکت نمادین مجسمه و بازنمایی تصویری از سیزده پردهی اقتدار ایران نیز در فضای پیرامونی میدان نصب شده تا بازدیدکنندگان ضمن مشاهده اثر اصلی، با لایههای مختلف تاریخ مقاومت و افتخار ایرانیان آشنا شوند.
در مراسم رونمایی، ارکستر سمفونیک تهران به اجرای زنده پرداخت و خوانندگانی چون حامد همایون، راغب، گرشا رضایی و همای با اجرای قطعاتی حماسی، حال و هوای میدان انقلاب را رنگی از غرور ملی و هنر اصیل ایرانی بخشیدند. همچنین آیینهای نمایشی، نورافشانی و بازسازی صحنههای تاریخی از نبردهای ایران باستان، جلوهای پرشکوه به این مراسم فرهنگی-هنری دادند.
داود گودرزی، معاون شهردار تهران، در حاشیه مراسم گفت:
«این مجسمه نماد آن است که هرکس در طول تاریخ قصد تجاوز به ایران را داشته، سرانجام در برابر اراده این ملت زانو زده است. هدف از نصب این اثر یادآوری عزت و سرافرازی ملت ایران است؛ ملتی که هیچگاه در برابر دشمن سر خم نکرده است.»
وی افزود:
«ایده ساخت این مجسمه پس از جنگ تحمیلی ۱۲ روزه شکل گرفت و با حمایت شهرداری تهران به اجرا درآمد. پس از نمایش موقت در میدان انقلاب، این اثر به میدان آزادی منتقل خواهد شد تا در یکی از نمادینترین فضاهای پایتخت، ماندگار شود.»
این رویداد که با استقبال چشمگیر شهروندان و گردشگران همراه بود، بار دیگر نشان داد هنر شهری ایران میتواند زبان گویای هویت، ایمان و مقاومت ایرانیان باشد. تلفیق فرمهای مدرن حجمی با مضامین اسلامی و ملی در این اثر، گامی در مسیر تقویت گفتمان هنر ایرانی اسلامی در فضای عمومی شهرها به شمار میآید.
🏛️ ۱. والرین کی بود؟
نام کاملش در منابع لاتین:
Publius Licinius Valerianus Augustus
(پوبلیوس لیکینیوس والرینوس آگوستوس)
📅 دوران زندگی: حدود ۲۰۰ تا ۲۶۰ میلادی
👑 مقام: امپراتور روم از سال ۲۵۳ تا ۲۶۰ میلادی
او از اشرافزادگان و سیاستمداران برجستهی روم بود و در اواخر قرن سوم میلادی در یکی از بحرانیترین دورانهای تاریخ امپراتوری روم به قدرت رسید — دورهای که مورخان آن را «بحران قرن سوم» (Crisis of the Third Century) مینامند.
⚔️ ۲. دوران حکومت والرین
در این زمان، امپراتوری روم با چند بحران همزمان روبهرو بود:
شورشهای داخلی و رقابت میان سرداران برای قدرت
هجوم اقوام ژرمن از شمال اروپا
پیشروی ایرانیان ساسانی در شرق
والرین پس از شورش و مرگ امپراتور قبلی (تریبونیانوس گالوس)، با حمایت سپاه به قدرت رسید.
او پسرش گالیِنیوس (Gallienus) را شریک سلطنت خود کرد تا در غرب فرمان دهد، در حالی که خودش راهی شرق شد تا با ایران ساسانی مقابله کند.
🏺 ۳. تقابل تاریخی با ایران
در همین زمان در ایران، شاپور یکم ساسانی (فرزند اردشیر بابکان، بنیانگذار سلسله ساسانی) بر تخت بود.
شاپور پادشاهی قدرتمند، جنگاور و سیاستمدار بود و هدفش بازگرداندن شکوه ایران در مرزهای هخامنشیان بود.
نبردها:
شاپور چند بار به مرزهای شرقی روم در سوریه و بینالنهرین (عراق امروزی) حمله کرد.
در ابتدا موفق شد چند شهر مهم مانند انطاکیه (Antioch) را فتح کند.
والرین برای مقابله با او با سپاهی بزرگ به شرق آمد.
⚔️ ۴. نبرد اِدِسا (Battle of Edessa) – سال ۲۶۰ میلادی
این نبرد نقطهی عطف تاریخ بود.
در نزدیکی شهر ادسا (واقع در ترکیه امروزی، نزدیک مرز سوریه)،
سپاه روم به فرماندهی والرین در برابر سپاه ایران به فرماندهی شاپور یکم شکست سختی خورد.
نتیجه:
کل سپاه روم نابود شد.
خود امپراتور والرین زنده به اسارت ایرانیان درآمد.
این واقعه بیسابقه بود:
> والرین تنها امپراتور روم در تاریخ است که زنده بهدست دشمن اسیر شد!
🏛️ ۵. سرنوشت شوم والرین
در مورد سرنوشت او دو روایت وجود دارد:
الف) روایت ایرانی:
در کتیبهی معروف شاپور اول در نقش رستم (زیر آرامگاه داریوش بزرگ)،
شاپور با افتخار میگوید:
> «ما امپراتور روم، والرینوس را با دستان خود گرفتیم و او را با تمام سپاهش اسیر کردیم.»
در نقش رستم، تصویری از شاپور دیده میشود که سوار بر اسب است و والرین را که زانو زده، در برابر خود دارد — نمادی از پیروزی ایران بر روم.
ب) روایت رومی:
مورخان رومی (مانند لاتینوس و ائوسبیوس) میگویند:
> والرین در اسارت ایران تحقیر شد، شاپور از او به عنوان پلهای برای سوار شدن بر اسب استفاده میکرد، و سرانجام در اسارت درگذشت.
البته برخی محققان این بخش را اغراقآمیز و تبلیغاتی برای برانگیختن احساسات ضدایرانی در روم میدانند.
🏗️ ۶. میراث و پیامدها
پس از اسارت والرین:
مرزهای شرقی روم برای مدتی ضعیف شد.
اما بعدها سردار رومی اودیناتوس (Odaenathus) از شهر پالمیرا، علیه ایرانیان قیام کرد و مناطق از دست رفته را بازپس گرفت.
پسر والرین، یعنی گالیِنیوس، در غرب به حکومت ادامه داد، ولی امپراتوریاش دچار هرجومرج شد.
در مقابل، شاپور اول از این پیروزی برای تقویت اقتدار ساسانیان بهره برد:
شهرهای اسیر را به ایران منتقل کرد.
کارگران و صنعتگران رومی را در مناطقی چون بیشاپور، گندیشاپور و جندیشاپور ساکن کرد.
این امر سبب رشد فرهنگی و علمی در ایران شد (بهویژه در پزشکی و مهندسی).
🕊️ ۷. جایگاه والرین در تاریخ و اسطوره
با گذر زمان، داستان والرین از یک واقعهی تاریخی به نماد برخورد دو تمدن بزرگ تبدیل شد:
در نگاه ایرانی: نماد شکست غرور امپراتوری روم و برتری شاپور
در نگاه رومی و اروپایی: نماد غرور و سرنوشت شوم یک امپراتور شکستخورده
از این رو، والرین در منابع تاریخی نهتنها یک چهرهی سیاسی، بلکه شخصیتی اسطورهگون است که نشانهی غرور، سقوط، و انتقام سرنوشت بهشمار میآید.
📜 ۸. منابع باستانی دربارهی والرین و شاپور
۱. کتیبه شاپور اول در نقش رستم (به سه زبان: فارسی میانه، پارتی و یونانی)
۲. تاریخ اوسبیوس قیصریه
۳. تاریخ آگوستا
۴. آنالسهای زوناراس و زوسیمنوس
۵. منابع مسیحی اولیه که از اسارت والرین یاد کردهاند.
تحلیل خبر:
رونمایی از مجسمه «زانو زنندگان برابر ایران» را میتوان حرکتی نمادین در دیپلماسی فرهنگی داخلی دانست؛ اقدامی که با بهرهگیری از زبان هنر، پیام اقتدار، عزت و وحدت ملی را در کالبد شهری به تصویر میکشد. این اثر نهتنها یادآور پیروزیهای تاریخی ایران است، بلکه بیانگر پیوستگی فرهنگی نسل امروز با ریشههای تمدنی خود است. حضور پرشور مردم در این رویداد نشان داد جامعه ایرانی همچنان با نمادهای تاریخی و اسطورهای خود پیوندی زنده دارد.
مطالب جالب
چگونه هنرمندان مشتریان واقعی خود را انتخاب کنند
فرصت تازه برای هنرمندان موسیقی خلاق
بزرگترین ادغام تاریخ هالیوود در آستانه وقوع