سبک زندگی؛ سوره غافر

آیه ۳۹ سوره غافر، در عین کوتاهی، یک جهان‌بینی کامل درباره زندگی انسان ارائه می‌دهد: «یا قَومِ إِنَّما هٰذِهِ الحَیاهُ الدُّنیا مَتاعٌ وَإِنَّ الآخِرَهَ هِیَ دارُ القَرارِ؛ ای قوم من! زندگی این دنیا تنها متاع [ناچیزی] است، و آخرت است که سرای بقاست.»

به گزارش پایگاه خبری هنری بُراق حامیم، این آیه، هم پیامی اخلاقی دارد، هم فرهنگی و هم اجتماعی؛ زیرا نوع نگاه ما به دنیا و آخرت، مستقیماً بر رفتار فردی و سبک زندگی اجتماعی‌مان اثر می‌گذارد.

از نظر اخلاقی، قرآن یادآور می‌شود که دنیا، با همه ظواهرش، موقتی و گذراست. «متاع» در این آیه به معنای وسیله‌ای است که برای مدتی کوتاه مورد استفاده قرار می‌گیرد و سپس از بین می‌رود. وقتی انسان بداند آنچه در اختیار دارد، از مال، مقام، شهرت، فرصت‌ها و حتی جوانی و سلامت، پایدار نیست، در رفتار خود سه اصلاح اساسی ایجاد می‌کند:

اول،

دلبستگی افراطی به داشته‌ها را کنار می‌گذارد و اسیر حسادت، حرص و بخل نمی‌شود.

دوم،

در برابر از دست دادن امکانات و موقعیت‌ها، کمتر دچار یأس و فروپاشی روحی می‌گردد، چون می‌داند این از طبیعت دنیا است.

سوم،

در اخلاق فردی، بیش از هر چیز به ارزش‌هایی مانند صداقت، امانت، مهربانی و خدمت به دیگران اهمیت می‌دهد؛ زیرا اینهاست که در «دارالقرار» باقی می‌ماند.

از نظر فرهنگی،

این آیه ما را از شکل‌گیری یک فرهنگ مصرف‌گرا، تجمل‌محور و ظاهرگرا برحذر می‌دارد. وقتی فرهنگ عمومی، موفقیت را فقط در داشتن خانه لوکس، پوشش برند، خودرو گران‌قیمت و نمایش سبک زندگی پرزرق‌وبرق ببیند، جامعه به سمت مسابقه در دنیاطلبی می‌رود و ارزش‌های عمیق‌تری مثل علم، اخلاق، هنر متعهد و معنویت به حاشیه رانده می‌شود. در مقابل، فرهنگ قرآنی که از این آیه الهام می‌گیرد، دنیا را صحنه رشد، امتحان و فرصت خدمت می‌داند. در چنین فرهنگی، قهرمان واقعی کسی است که در کنار تلاش مشروع برای تأمین معاش، اهل قناعت، کمک به دیگران، و دغدغه‌مند نسبت به نیازمندان، محیط‌زیست، تربیت نسل آینده و ارتقای معنوی جامعه است.

از نظر اجتماعی

نیز، باور به اینکه «آخرت دارالقرار است» نوع نگاه ما به عدالت و مسئولیت‌پذیری را متحول می‌کند. اگر دنیا را تنها میدان بهره‌برداری شخصی ببینیم، به‌سادگی می‌توانیم حق دیگران را نادیده بگیریم، دروغ بگوییم، رانت‌خواری کنیم، و اخلاق را قربانی منفعت کوتاه‌مدت سازیم. اما باور به حساب و کتاب الهی و اینکه هیچ عمل نیکی گم نمی‌شود و هیچ ظلمی بی‌پاسخ نمی‌ماند، انسان را در عرصه اجتماعی به شهروندی مسئول‌تر تبدیل می‌کند. چنین انسانی در جایگاه کارمند، مدیر، معلم، پزشک، تاجر یا حتی یک شهروند عادی، خود را در برابر خدا و وجدانش پاسخگو می‌بیند، نه فقط در برابر قانون.

این آیه، دعوتی است به تعادل

نه رها کردن دنیا و بی‌مسئولیتی، و نه غرق شدن در دنیا و فراموشی آخرت. پیام آن برای امروز جامعه ما این است که در میان دغدغه‌های اقتصادی، رقابت‌های شغلی، فشارهای رسانه‌ای و وسوسه‌های فضای مجازی، نباید هدف اصلی را گم کنیم. هدف، ساختن انسانی است که در همین دنیای گذرا، با اخلاق نیک، خدمت به خلق، و حفظ کرامت خود و دیگران، پلی به سوی «دارالقرار» بسازد. چنین انسانی، هم برای خود آرامش می‌آورد، هم برای خانواده‌اش، هم برای جامعه‌اش، و در نهایت، برای آینده‌ای که قرآن آن را «سرای بقا» معرفی کرده است.