فراخوان هفتمین سوگواره ملی تئاتر میدانی و تعزیه اربعین حسینی با هدف تقویت هنر دینی و مردمی، در دو بخش تئاتر میدانی و آیینهای نمایشی توسط نهادهای فرهنگی خوزستان منتشر شد.
به گزارش پایگاه خبری هنری بُراق حامیم، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان با مشارکت نهادهای ملی و منطقهای، فراخوان «هفتمین سوگواره ملی تئاتر میدانی و تعزیه اربعین حسینی» را منتشر کرد. این رویداد هنری همزمان با آیینهای اربعین حسینی در پایانههای مرزی جنوب غرب کشور برگزار خواهد شد و تمرکز آن بر پیوند میان هنر آیینی و مناسک دینی است.
در این دوره از سوگواره، نهادهایی همچون اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان، اداره کل هنرهای نمایشی، انجمن هنرهای نمایشی، ستاد مرکزی اربعین و منطقه آزاد اروند نقش مشارکتی دارند.
بخش تئاتر میدانی؛ هنر در متن اجتماع
بخش نخست این سوگواره به تئاتر میدانی و محیطی اختصاص دارد؛ گونهای از هنر نمایشی که در فضای عمومی و در ارتباط مستقیم با مخاطب اجرا میشود. این بخش شامل تئاترهای خیابانی، محیطی و پرفورمنس است که با هدف ترویج تئاتر دینی و تقویت پیوند میان هنر و جامعه طراحی شده است.
موضوعات این بخش طیف گستردهای از مفاهیم فرهنگی و اجتماعی را در بر میگیرد؛ از جمله کودکان و فرهنگ عاشورا، مکتب شهید امت، نقش عاشورا در تمدن اسلامی ایرانی، خادمان اربعین و موکبهای حسینی، فرهنگ ایثار و شهادت، مقاومت و همچنین تأثیر نهضت امام حسین (ع) بر ملتهای دیگر.
دبیرخانه تأکید کرده است که آثار باید از سطحینگری و شعارزدگی دور باشند و با زبان هنری حرفهای، مفاهیم عمیق دینی و اجتماعی را بازنمایی کنند.
بخش تعزیه و آیینهای نمایشی
بخش دوم سوگواره به تعزیه و آیینهای نمایشی محرم اختصاص دارد؛ بخشی که ریشه در سنتهای نمایشی آیینی ایران دارد و به بازآفرینی واقعه عاشورا و فرهنگ سوگواری اقوام ایرانی میپردازد.
در این بخش، اجراهای فارسی و عربی پذیرفته میشوند، مشروط بر اینکه بر اساس نسخههای معتبر و اصیل تعزیه اجرا شوند. این بخش تلاش دارد پیوند میان میراث نمایشی سنتی و نیازهای معاصر هنر آیینی را حفظ و تقویت کند.
شرایط شرکت در سوگواره
براساس فراخوان منتشر شده، هر کارگردان میتواند دو اثر به دبیرخانه ارسال کند. حداقل زمان آثار خیابانی ۲۰ دقیقه تعیین شده است. آثار منتخب در پایانههای مرزی چذابه و شلمچه و همچنین در سطح شهر اهواز اجرا خواهند شد.
پایانه مرزی چذابه و پایانه مرزی شلمچه بهعنوان اصلیترین بسترهای اجرایی این رویداد معرفی شدهاند.
به گروههای منتخب کمکهزینه، لوح یادبود و تندیس سوگواره اهدا خواهد شد.
نحوه ارسال آثار و مهلتها
علاقهمندان باید درخواست کتبی همراه با مشخصات اعضای گروه را بهصورت فایل ارسال کنند. همچنین ارائه ویدئوی کامل اثر از طریق پیامرسان ایتا به دبیرخانه الزامی است.
مهلت ارسال آثار در پیامرسان ایتا تا ۱۵ تیرماه تعیین شده و قابل تمدید نخواهد بود. ارسال پستی آثار نیز تا ۱۰ تیرماه ۱۴۰۵ امکانپذیر است.
زمان برگزاری سوگواره از ۶ تا ۱۳ مرداد ۱۴۰۵ اعلام شده است. محلهای اجرا شامل پایانههای مرزی و برخی نقاط در استان خوزستان از جمله اهواز خواهد بود.
بُعد فرهنگی و اجرایی رویداد
این سوگواره تلاش دارد میان هنر نمایشی معاصر و آیینهای ریشهدار مذهبی پیوندی ساختاری ایجاد کند. حضور گروههای نمایشی از سراسر کشور، این رویداد را به بستری برای تبادل تجربههای هنری در حوزه تئاتر دینی تبدیل میکند.
تحلیل پایگاه خبری بُراق حامیم
سوگواره ملی تئاتر میدانی و تعزیه اربعین حسینی را میتوان یکی از نمونههای مهم همگرایی هنر آیینی و سیاست فرهنگی در ایران معاصر دانست. این رویداد نهتنها یک جشنواره نمایشی، بلکه بخشی از فرآیند بازتولید هویت فرهنگی در بستر مناسک مذهبی است.
از منظر هنر ایرانی ـ اسلامی، این سوگواره ادامه منطقی سنت تعزیهخوانی و نمایشهای آیینی است که ریشه در قرنها تجربه زیباشناختی و روایتگری مذهبی دارد. تعزیه در تاریخ هنر ایران، یکی از معدود گونههایی است که توانسته میان روایت، موسیقی، حرکت و معنا پیوندی منسجم ایجاد کند و اکنون در قالب تئاتر میدانی، این سنت وارد فضای شهری و اجتماعی شده است.
از منظر اجتماعی، برگزاری این رویداد در مرزهای چذابه و شلمچه اهمیت نمادین دارد؛ زیرا این مناطق نهتنها گذرگاه زائران اربعین، بلکه نقاط تماس فرهنگی میان ایران و جهان عرب محسوب میشوند. در این بستر، هنر به ابزاری برای دیپلماسی فرهنگی و انتقال پیامهای هویتی تبدیل میشود.
در سطح تمدنی، این سوگواره میتواند به بازتعریف مفهوم «هنر مقاومت» در جهان اسلام کمک کند. مفاهیمی چون ایثار، شهادت و مقاومت که در موضوعات آثار نیز برجسته شدهاند، در این چارچوب از سطح شعار به سطح تولید هنری ارتقا مییابند.
با این حال، چالش اصلی چنین رویدادهایی حفظ تعادل میان پیام دینی و کیفیت هنری است. اگر زبان هنر قربانی پیام مستقیم و تبلیغی شود، امکان اثرگذاری فرهنگی کاهش مییابد. بنابراین موفقیت این سوگواره وابسته به توان هنرمندان در خلق آثار خلاقانه، غیرکلیشهای و دارای زبان نمایشی مستقل است.
در مجموع، این رویداد را میتوان گامی در جهت تثبیت جایگاه تئاتر آیینی در ساختار فرهنگی ایران و تقویت نقش هنر در مناسک جمعی دانست.
منبع خبر
به گزارش خبرنگار «ایران تئاتر» در استان خوزستان، با انتشار رسمی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خوزستان.
مطالب جالب
قدیمیترین نمادهای ایران از اسطوره تا تاریخ
«انا الیه راجعون» با نوای میثم مطیعی منتشر شد
برج آزادی، میزبان روایت نور، تصویر و حماسه