در میانه تابستان ۱۴۰۵، دهها نمایشگاه انفرادی و گروهی در تهران و شهرهایی چون اصفهان، شیراز، تبریز، کاشان و بندر انزلی، جریان متنوع هنرهای تجسمی ایران را دنبال میکنند.
نیمه تابستان؛ گالریها همچنان فعالاند
به گزارش پایگاه خبری هنری بُراق حامیم، همزمان با رسیدن تابستان به نیمه، فضای هنرهای تجسمی ایران همچنان شاهد برگزاری مجموعهای از نمایشگاههای انفرادی و گروهی است.
بررسی برنامه گالریها در نیمه مردادماه نشان میدهد که فعالیت نمایشگاهی تنها به تهران محدود نمانده و شهرهایی مانند اصفهان، شیراز، تبریز، کاشان و بندر انزلی نیز میزبان پروژههای مختلف هنری هستند.
این پراکندگی جغرافیایی، تصویری از یک شبکه فرهنگی گستردهتر ارائه میکند؛ شبکهای که در آن گالریها، هنرمندان، مجموعهداران، منتقدان و مخاطبان در نقاط مختلف کشور با یکدیگر ارتباط برقرار میکنند.
در میان این رویدادها، نقاشی، عکاسی، طراحی، چیدمان، هنر مفهومی و پروژههای گروهی سهم قابل توجهی دارند.
تهران؛ از «آشوب» تا «هویت»
در تهران، برنامه گالریها طیف گستردهای از رویکردهای هنری را دربر گرفته است.
گالری یافته از ۱۶ تا ۳۰ مرداد میزبان نمایشگاه گروهی «اسب» است و گالری ریشه ۲۹ نیز نمایشگاه حدیثه حسینی با عنوان «در میانه آشوب» را برگزار میکند.
گالری معاصر سو در همین بازه زمانی دو نمایشگاه «بعد از صعود» از متین کیامرزی و «باوجود هیچ» از آناهیتا آرمندپور را در دو فضای خود ارائه میدهد.
در بنیاد تیرافکن نیز نمایشگاه «زورخانه» از آثار صادق تیرافکن از ۱۶ مرداد تا دوم شهریور برگزار میشود.
عنوان «زورخانه» خود به یکی از ریشهدارترین عناصر فرهنگی و اجتماعی ایران اشاره دارد؛ فضایی که در فرهنگ سنتی کشور علاوه بر ورزش، با آیین، موسیقی، پهلوانی و روایتهای اخلاقی پیوند خورده است.
از این منظر، حضور چنین موضوعی در یک فضای هنر معاصر میتواند زمینهای برای بررسی دوباره نسبت میان سنت ایرانی و بیان هنری معاصر فراهم کند.
«ایران» در قاب گالریها
یکی از عناوین قابل توجه این دوره، نمایشگاه گروهی «ایران: سیاه یا سفید» در گالری آران است که از ۱۶ مرداد تا ۱۳ شهریور برگزار میشود.
انتخاب نام «ایران» برای یک نمایشگاه گروهی، خود پرسشی درباره نحوه بازنمایی هویت ایرانی در هنر معاصر ایجاد میکند.
هنرمند معاصر تنها با میراث گذشته مواجه نیست؛ او همزمان با مسائل اجتماعی، تحولات شهری، تغییرات سبک زندگی و پرسشهای هویتی نیز روبهرو است.
از این منظر، نمایشگاههایی که مستقیماً یا غیرمستقیم به مفهوم ایران میپردازند، میتوانند بخشی از گفتوگوی گستردهتر هنر امروز درباره هویت را شکل دهند.
اصفهان؛ گفتوگوی سنت و معاصریت
اصفهان نیز در برنامه نیمه مرداد، حضور پررنگی دارد.
گالری امروز از ۱۶ مرداد تا ۹ شهریور نمایشگاه اسماعیل داوری با عنوان «و اینک آخرالزمان» را برگزار میکند.
گالری هور نیز نمایشگاه آیدین خانکشیپور با عنوان «بیجانی» را از ۱۶ مرداد تا ۱۰ شهریور در معرض دید مخاطبان قرار میدهد.
در گالری آرین هنر معاصر نیز نمایشگاه شهرزاد ابراهیمزاده با عنوان «از ایده تا هویت» برگزار میشود.
عنوان «از ایده تا هویت» با یکی از پرسشهای بنیادی هنر معاصر ارتباط دارد: چگونه یک ایده فردی به اثری تبدیل میشود که بتواند بخشی از هویت فرهنگی یا اجتماعی جامعه را بازتاب دهد؟
اصفهان بهعنوان یکی از مهمترین کانونهای تاریخی هنر ایران، زمینه ویژهای برای چنین گفتوگویی دارد؛ شهری که میراث معماری، نگارگری، کاشیکاری، صنایع دستی و هنرهای سنتی آن همچنان در حافظه فرهنگی ایران حضور دارد.
شیراز؛ تداوم جریان هنری در جنوب کشور
در شیراز نیز گالریها برنامههای متنوعی را در نیمه مرداد دنبال میکنند.
گالری پیرسوک از ۱۶ تا ۳۰ مرداد نمایشگاه گروهی «مجموعه هایا و انتخابهای دیگر» را برگزار میکند.
گالری جم نیز نمایشگاه گروهی «به اتفاق» و گالری تئوری نمایشگاه گروهی «خارج از روال» را در برنامه دارند.
حضور چنین رویدادهایی در شیراز اهمیت دوگانهای دارد؛ از یک سو این شهر یکی از مراکز مهم فرهنگی و ادبی ایران است و از سوی دیگر، استمرار فعالیت گالریها نشان میدهد هنرهای تجسمی معاصر در خارج از تهران نیز مخاطبان و زیرساختهای خود را توسعه دادهاند.
تبریز؛ هنر در جغرافیای شمالغرب
گالری دوران تبریز از ۱۶ تا ۲۰ مرداد میزبان نمایشگاه گروهی «پروژه دیالکتیک من» است.
تمرکز نمایشگاههای گروهی بر مفاهیمی مانند «من»، هویت و تجربه فردی، بخشی از گرایشهای هنر معاصر ایران را نمایان میکند؛ هنری که در بسیاری از پروژههای خود از روایت مستقیم فاصله گرفته و به مفاهیم، پرسشها و تجربههای فردی و اجتماعی توجه نشان میدهد.
تبریز نیز با پیشینه تاریخی و هنری خود میتواند یکی از قطبهای مؤثر در توسعه جریان هنر معاصر ایران خارج از پایتخت باشد.
کاشان؛ بازگشت به جغرافیای فرهنگی ایران
کاشان نیز در این دوره سهمی قابل توجه از برنامه نمایشگاهی دارد.
گالری مریم نمایشگاه بهروز متینصفت با عنوان «جوشقان، از نقش تا روایت» را از ۹ مرداد تا ۱۴ شهریور برگزار میکند.
همچنین فضای هنری هشتچشمه از ۲ مرداد تا یکم شهریور میزبان «پروژه کاشان» با حضور فاطمه اسداللهزاده و زهرا صابرطحان است.
کارخانه هنر لیکه نیز از ۱۱ تیر تا ۳۰ مرداد نمایشگاه گروهی «زیباییشناسی زوال یک کارخانه» را ارائه میکند.
این سه عنوان، هر یک به شکلی متفاوت با جغرافیا، حافظه، مکان و روایت ارتباط پیدا میکنند.
کاشان در این میان نمونهای قابل توجه از شهری است که میراث معماری، هنرهای سنتی و هویت تاریخی آن میتواند به ماده اولیهای برای شکلگیری روایتهای تازه در هنر معاصر تبدیل شود.
بندر انزلی؛ هنر در کنار جغرافیای شمال
گالری چوم بندر انزلی نیز از ۲ تا ۳۰ مرداد میزبان نمایشگاه گروهی «آناتومی گسست» است.
قرار گرفتن یک رویداد هنرهای تجسمی در شهر بندر انزلی، تصویری از گسترش فعالیتهای هنری به شهرهای خارج از مراکز سنتی هنر ارائه میدهد.
این پراکندگی میتواند در بلندمدت به ایجاد مخاطبان محلی، حمایت از هنرمندان منطقهای و شکلگیری جریانهای مستقل هنری کمک کند.
نمایشگاههای گروهی؛ یک نشانه مهم
یکی از نکات قابل توجه در برنامه نیمه مرداد، تعداد بالای نمایشگاههای گروهی است.
نمایشگاه گروهی معمولاً امکان مواجهه چند نگاه، تکنیک و نگرش هنری را در یک فضای مشترک فراهم میکند.
این ساختار برای هنرمندان جوان نیز اهمیت دارد؛ زیرا میتواند امکان حضور آنان در فضای حرفهای هنر، ارتباط با هنرمندان دیگر و معرفی آثارشان به مخاطبان جدید را فراهم کند.
در مقابل، نمایشگاههای انفرادی فرصت بیشتری برای ارائه یک جهان هنری منسجم در اختیار هنرمند قرار میدهند.
همزیستی این دو قالب، نشان میدهد که فضای نمایشگاهی ایران از مسیرهای متنوعی برای ارائه هنر معاصر استفاده میکند.
هنر ایرانی؛ میان میراث و تجربه امروز
یکی از مهمترین موضوعاتی که در بررسی این برنامهها به چشم میآید، ارتباط میان «مکان»، «هویت» و «حافظه» است.
عنوانهایی مانند «زورخانه»، «جوشقان، از نقش تا روایت»، «ایران: سیاه یا سفید»، «از ایده تا هویت» و «پروژه کاشان» هر یک به شکلی متفاوت مخاطب را با پرسشهایی درباره فرهنگ، جامعه و هویت ایرانی مواجه میکنند.
این روند از منظر هنر ایرانی ـ اسلامی اهمیت ویژهای دارد.
هنر ایرانی در طول تاریخ همواره میان میراث و نوآوری حرکت کرده است. نگارگری، خوشنویسی، معماری، کاشیکاری و صنایع دستی، هر کدام در دورههای مختلف عناصر تازهای پذیرفتهاند، بدون آنکه ارتباط خود را با ریشههای فرهنگی از دست بدهند.
هنر معاصر ایران نیز در حال تجربه همین فرآیند است.
گالریها؛ بخشی از زیرساخت فرهنگی ایران
گالری تنها یک فضای تجاری یا محل نمایش اثر نیست.
این فضاها محل ارتباط میان هنرمند و مخاطب، عرصه شکلگیری گفتوگوی انتقادی و بخشی از چرخه اقتصادی هنر هستند.
تداوم فعالیت گالریها در فصل تابستان، با وجود محدودیتها و چالشهای اقتصادی و اجتماعی، نشاندهنده وجود تقاضا برای تجربه مستقیم هنر است.
تماشای اثر در فضای نمایشگاهی، تجربهای متفاوت از مشاهده تصویر اثر در شبکههای اجتماعی است. مخاطب در گالری با ابعاد، جنس، نور، بافت و فضای اثر مواجه میشود و همین تجربه میتواند در شکلگیری ارتباط عمیقتر با هنر نقش داشته باشد.
گزارش بُراق حامیم؛ یک تابستان، چندین روایت
برنامه نمایشگاهی نیمه مرداد ۱۴۰۵ تصویری متنوع از هنرهای تجسمی ایران ارائه میکند؛ از تهران تا تبریز، از شیراز و اصفهان تا کاشان و بندر انزلی.
در این میان، برخی نمایشگاهها به هویت و جغرافیای ایران نزدیک میشوند و برخی دیگر با زبان مفهومی و تجربی، مسائل فردی و اجتماعی جهان معاصر را دنبال میکنند.
این تنوع را میتوان یکی از نقاط قوت هنرهای تجسمی ایران دانست.
هنر امروز ایران در یک قالب واحد تعریف نمیشود؛ بلکه مجموعهای از روایتهاست که در آن سنت، مدرنیته، هویت، شهر، طبیعت، سیاست، جامعه و تجربه فردی در کنار یکدیگر قرار میگیرند.
در چنین شرایطی، گالریها نقش واسطه میان این روایتها و جامعه را بر عهده دارند.
بُراق حامیم در ادامه پوشش رویدادهای هنر ایرانی ـ اسلامی، برنامه نمایشگاههای تجسمی شهرهای مختلف کشور را بهعنوان بخشی از نبض جاری فرهنگ و هنر ایران دنبال خواهد کرد.
برنامه برخی نمایشگاههای شاخص نیمه مرداد
| شهر | گالری | نمایشگاه | زمان |
|---|---|---|---|
| تهران | یافته | اسب | ۱۶ تا ۳۰ مرداد |
| تهران | ریشه ۲۹ | در میانه آشوب | ۱۶ تا ۳۰ مرداد |
| تهران | معاصر سو | بعد از صعود / باوجود هیچ | ۱۶ تا ۳۰ مرداد |
| تهران | بنیاد تیرافکن | زورخانه | ۱۶ مرداد تا ۲ شهریور |
| تهران | آران | ایران: سیاه یا سفید | ۱۶ مرداد تا ۱۳ شهریور |
| اصفهان | امروز | و اینک آخرالزمان | ۱۶ مرداد تا ۹ شهریور |
| اصفهان | هور | بیجانی | ۱۶ مرداد تا ۱۰ شهریور |
| شیراز | پیرسوک | مجموعه هایا و انتخابهای دیگر | ۱۶ تا ۳۰ مرداد |
| تبریز | دوران | پروژه دیالکتیک «من» | ۱۶ تا ۲۰ مرداد |
| کاشان | مریم | جوشقان، از نقش تا روایت | ۹ مرداد تا ۱۴ شهریور |
| کاشان | هشتچشمه | پروژه کاشان | ۲ مرداد تا ۱ شهریور |
| بندر انزلی | چوم | آناتومی گسست | ۲ تا ۳۰ مرداد |
ساعت بازدید: بر اساس اطلاعات اعلامشده، ساعت عمومی بازدید بیشتر گالریها ۱۶ تا ۲۰ است؛ با توجه به احتمال تغییر برنامه، بررسی ساعت فعالیت گالری پیش از مراجعه توصیه میشود.
تحلیل بُراق حامیم
چرا گالریگردی اهمیت دارد؟
گسترش برنامههای نمایشگاهی در شهرهای مختلف ایران نشان میدهد که حیات هنرهای تجسمی کشور به تهران محدود نیست. اگرچه پایتخت همچنان مهمترین مرکز اقتصاد و عرضه هنرهای تجسمی ایران محسوب میشود، اما فعالیت گالریها در اصفهان، شیراز، تبریز، کاشان و بندر انزلی نشانهای از شکلگیری یک جغرافیای گستردهتر هنری است.
از منظر فرهنگ ایرانی ـ اسلامی، این موضوع اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ زیرا هر منطقه ایران حامل مجموعهای از نشانهها، خاطرات، آیینها، معماریها و سنتهای هنری است که میتواند به زبان هنر معاصر بازخوانی شود.
هنر زمانی میتواند در جامعه ریشهدار بماند که میان میراث تاریخی و تجربه معاصر ارتباط برقرار کند. نمایشگاههایی که به شهر، هویت، سنت، جغرافیا یا عناصر فرهنگی ایران توجه دارند، میتوانند بخشی از این ارتباط را ایجاد کنند.
در عین حال، هنر معاصر نباید صرفاً به بازتولید گذشته محدود شود. ارزش آن در توانایی گفتوگو با زمانه خود نیز نهفته است.
از همین رو، حضور همزمان نمایشگاههایی با مضامین تاریخی، هویتی، مفهومی و تجربی را باید بخشی از پویایی هنر امروز ایران دانست.
بُراق حامیم بر این باور است که توسعه گالریها و حمایت از نمایشگاههای هنری در شهرهای مختلف، علاوه بر تقویت اقتصاد هنر، میتواند به توزیع فرهنگی، کشف استعدادهای جدید و معرفی چهرههای متنوع هنر ایرانی در سطح ملی و بینالمللی کمک کند.
منبع گزارش
گزارش اختصاصی پایگاه خبری هنری بُراق حامیم بر پایه اطلاعات منتشرشده از برنامه گالریها و رویدادهای هنرهای تجسمی در نیمه مرداد ۱۴۰۵.
مطالب جالب
نمایش «اربعین» ناصر تقوایی در سینماتک موزه هنرهای معاصر
تابستان موسیقی ایران؛ روایت نغمههای ملی و آیینی
آموزشگاه «هونیاک» با نوای امید بازگشایی شد