در سالهای اخیر، قاره آفریقا به یکی از قطبهای نوظهور در صنعت مد اسلامی تبدیل شده است. استقبال گسترده از پوشش اسلامی، رشد برندهای محلی و ترکیب خلاقانه فرهنگ بومی با مفاهیم دینی، جایگاه جدیدی برای این قاره در بازار جهانی مد متواضع ایجاد کرده است. در این گزارش، با نگاهی تحلیلی به روند رشد مد اسلامی در آفریقا، جایگاه حجاب در آموزههای اسلامی و ظرفیتهای همکاری با هنر ایرانی اسلامی میپردازیم.
رشد خیرهکننده مد اسلامی در آفریقا
براساس گزارشی که روزنامه گاردین در ژوئن ۲۰۲۵ منتشر کرده است، برندهای مد آفریقایی الهامگرفته از سنتها و ارزشهای فرهنگی این قاره با سرعتی چشمگیر در حال رشد هستند. در این گزارش آمده است که صادرات صنعت مد آفریقا اکنون از ۱۵ میلیارد دلار در سال عبور کرده است. لباسهایی مانند گلابیایا، بوبو، عبایا و پوششهای رنگارنگ سنتی، ضمن رعایت اصول حجاب اسلامی، جایگاه ویژهای در بازار جهانی پیدا کردهاند.
به گفته نسرین مالک، نویسنده مقاله گاردین:
«برندهای مد آفریقایی، با الهام از سنتهای محلی، توانستهاند ترکیبی از هویت فرهنگی و پوشش متواضع را خلق کرده و در بازار جهانی بدرخشند.»
حجاب در آموزههای اسلامی
پوشش اسلامی زن و مرد در قرآن کریم و احادیث پیامبر اسلام (ص) جایگاهی ریشهدار دارد. خداوند متعال در سوره نور، آیه ۳۱ میفرماید:
«و بگو به زنان با ایمان که چشمهای خود را فرو گیرند و شرمگاه خود را حفظ کنند و زینتهای خود را آشکار نکنند مگر آنچه که ظاهر است…»
همچنین پیامبر اکرم (ص) میفرمایند:
«الحیاء من الإیمان، و الإیمان فی الجنه»
(حیا از ایمان است، و ایمان در بهشت است) – سنن ابن ماجه، حدیث ۴۱۸۴
این تعالیم الهی، پایهگذار فرهنگی جهانی هستند که امروزه در کشورها و جوامع غیرمسلمان نیز به اشکال مختلف ظهور یافتهاند؛ از مدهای پوشیده در اروپا تا افزایش تقاضا برای حجاب در کشورهای غربی.
ظرفیتهای بازار جهانی مد اسلامی
طبق گزارش بنیاد اقتصاد اسلامی در سال ۲۰۲۴، ارزش بازار جهانی مد اسلامی تا سال ۲۰۲۵ به بیش از ۴۰۰ میلیارد دلار خواهد رسید. آفریقا یکی از موتورهای محرک این بازار است. کشورهای نیجریه، سومالی، سنگال، سودان و آفریقای جنوبی، با جمعیت مسلمان قابلتوجه و فرهنگهای بومی قدرتمند، سهم بسزایی در این رشد دارند.
برخی عوامل مؤثر در رونق بازار مد اسلامی عبارتاند از:
- افزایش جمعیت مسلمانان در آفریقا و جهان
- رشد پلتفرمهای فروش آنلاین برای لباسهای اسلامی
- توسعه برندهای محلی با هویت دینی
- حمایت فرهنگی و دولتی از صنایع پوشاک بومی
تلفیق هنر ایرانی اسلامی با طراحیهای آفریقایی
ایران با سابقهای درخشان در زمینه طراحی پارچه، نقوش سنتی و هنر خوشنویسی اسلامی، میتواند بهطور جدی وارد تعامل فرهنگی و تجاری با صنعت مد اسلامی آفریقا شود. طرحهایی با بتهجقه، خطوط هندسی ایرانی، نقوش اسلیمی، و خوشنویسی فارسی، قابلیت ترکیب با پارچههای رنگارنگ آفریقایی را دارند.
نمایشگاههایی مانند «هنر اسلامی – تفسیری آفریقایی» که در ژوهانسبورگ برگزار شد، نشان میدهد زمینه تعامل و همافزایی میان فرهنگهای اسلامی بیش از پیش فراهم شده است.
جمعبندی
قاره آفریقا اکنون نه فقط مصرفکننده، بلکه تولیدکننده و صادرکننده مد اسلامی به جهان است. همزمان، جهان در حال بازگشت به ارزشهای اخلاقی و فرهنگی است که در مفاهیم اسلامی مانند حجاب و حیا وجود دارند. ایران میتواند با بهرهگیری از ظرفیتهای فرهنگی و هنری خود، بهویژه در زمینه طراحی لباس و هنر اسلامی، نقش برجستهای در این تحول جهانی ایفا کند.
نویسنده:
محمد سلیمانیفر
منابع:
- Malik, Nesrine. “From gallabiyas to kaftans, how African style went global”, The Guardian, 4 June 2025
- بنیاد اقتصاد اسلامی (Islamic Economy Foundation Report), 2024
- قرآن کریم، سوره نور، آیه ۳۱
- سنن ابن ماجه، حدیث ۴۱۸۴
- پایگاه ICRO.ir – گزارش نمایشگاه هنر اسلامی در آفریقای جنوبی
- Suitcase Magazine – مقاله درباره طراحان مد ایرانی
مطالب جالب
ترکیببندی و هارمونی رنگ؛ راهنمای استایل مردانه
تنپوش نفیس صفوی در چهلستون رونمایی میشود
ادیمی؛ شهر ملی خامهدوزی و میراث زنده سیستان